In het nieuws
Wetstraat ligt nauwelijks wakker van topbonussen
Terwijl de politieke wereld in Frankrijk, Nederland en de Verenigde Staten 'volle gas' geeft over de topbonussen in de bankwereld, druppelt het zelfs in niet de Wetstraat. Bij de redding van de banken heeft de Belgische overheid ook geen eisen over de bonussen op tafel gelegd, tenzij dan bij de redding van KBC.
Jean Marie Dedecker merkt op in De Tijd dat onze politici er geen belang bij hebben de zaken op de spits te drijven, omdat ze betrokken partij zijn. 'Heel wat politici zitten in de raden van bestuur van banken en verzekeraars. Zij eten uit dezelfde ruif. Het hoort bij onze politieke cultuur. De graaicultuur zit erin gebakken.'
'Waar blijft de premier die zich de laatste reddingsboei van het land noemt, maar ondertussen niet de moed heeft de riante bonussen in tijden van economische crisis een halt toe te roepen?' Die vraag stelde sp.a-Kamerfractieleider Peter Vanvelthoven zich in oktober vorig jaar. Het was een schuchtere poging vanop de oppositiebanken om ook in ons land een debat over bonussen los te weken. Maar er kwam nauwelijks reactie, zelfs niet nu de bonussen in de rest van de wereld in het brandpunt van de publieke verontwaardiging staan.
Even ontstond wel commotie, toen bekendraakte dat de raad van bestuur van Fortis Investment (FIM) luttele uren voor de deal over de verkoop van Fortis Bank aan BNP Paribas nog snel had beslist bonussen aan de circa 2.000 werknemers uit te keren. De toenmalige regering-Leterme, die toen al hoofdaandeelhouder van Fortis Bank was en van niets wist, liet enkel weten dat de zaak opnieuw zou worden bekeken. Waarna het weer heel stil werd.
En dat mag verwonderen, want ook in ons land is heel wat belastinggeld in de redding van de banken gepompt: Fortis, Dexia, KBC, Ethias en de Gemeentelijke Holding. Daarbij heeft de overheid nooit een punt gemaakt van de beperking van de toplonen. Alleen bij de redding van KBC stelde de overheid voorwaarden over de bonussen, maar ook alleen maar omdat de redding van KBC een copy-paste was van de redding in Nederland van ING. En Den Haag wilde niet dat belastinggeld zou worden gebruikt voor bonussen.
STILLE AFTOCHT
In België bleef het publieke debat beperkt tot de zogenaamde gouden parachutes, de riante ontslagvergoedingen die niet-geslaagde bankiers nog opstreken bij hun gedwongen vertrek. Jean-Paul Votron, de CEO van Fortis, geraakte in juli 2008 nog weg met zijn vertrekpremie van 1,3 miljoen euro. Wat Fortis-voorzitter Maurice Lippens heeft opgestreken bij zijn ontslag, was zelfs nooit een item. Het is ook niet bekend.
De bom barstte wel, toen bekend werd dat Gilbert Mittler, de rechterhand van Fortis-voorzitter Maurice Lippens, bij zijn ontslag een gouden handdruk van 4 miljoen euro had gekregen. Toenmalig premier Yves Leterme (CD&V) sprak daarover publiek zijn verontwaardiging uit. Hij liet weten dat hij het geld zou proberen terug te vorderen. Maar toen bleek dat hij juridisch geen poot had om op te staan, blies Leterme stilletjes de aftocht.
Leterme ging wel weer in de aanval, toen uitkwam dat de voormalige Fortis-topman Herman Verwilst een ontslagbonus van 5 miljoen euro zou opstrijken. 'We moeten paal en perk stellen aan die ontslagpremies van miljoenen euro's voor topmanagers. Die mensen moeten zich wat bescheidener opstellen. Zeker als je naar de resultaten kijk', liet een naar eigen zeggen 'verbolgen' Leterme optekenen. Uiteindelijk kreeg Verwilst 'slechts' 800.000 euro, waarna het debat ook definitief leek afgesloten.
Zelfs de oppositie vindt het blijkbaar al te makkelijk om te schieten op al wat stevig verdient. In een opniebijdrage sprak Jan Jambon van de N-VA over 'plat populisme'. 'Om ter felst, om ter strafst uithalen naar de zogenaamde zakkenvullers: de ondernemers. Zij zijn dan meteen de zondebok voor de hele financiële crisis, terwijl de politici de handen wassen in onschuld.' Volgens Jambon is het niet aan de politici, maar aan de aandeelhouders om te waken over de vergoedingen.
Zelfs de 'linkse' krant De Morgen vindt de toplonen geen debat waard. 'Met permissie, maar deze discussie over de hoge toplonen is een hogere vorm van populisme. Het is goedkoop inspelen op het oprechte sentiment van mensen die merken dat één Mittler met één dure premie een veelvoud opstrijkt van wat zij tijdens hun hele leven zullen sparen. (...) Het macro-economische en ergens ook het maatschappelijke belang van die toplonen is net zo marginaal als het bestaan van de al even onethische Hollywoodvilla's', schreef Walter Pauli.
GRAAICULTUUR
Jean-Marie Dedecker (Lijst Dedecker) is wellicht de enige die onvermoeid mistoestanden blijft aanklagen, maar hij voelt zich een roepende in de woestijn. Hoe dat zo komt? 'Er is geen interesse van de pers. En ik kan geen krant gaan drukken, hé', antwoordt Dedecker prompt.
Hij merkt nog op dat onze politici er geen belang bij hebben de zaken op de spits te drijven, omdat ze betrokken partij zijn. 'Heel wat politici zitten in de raden van bestuur van banken en verzekeraars. Zij eten uit dezelfde ruif. Het hoort bij onze politieke cultuur. De graaicultuur zit erin gebakken.'
De desinteresse is verbazend, want ook in ons land ging veel belastinggeld naar de redding van de banken.
© 2009 De Tijd - Wim Van de velden
