Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

In het nieuws

Tussenstand: Wat goed is voor de partij is goed voor Vlaanderen

11/07/2010 11:00 - In het nieuws

Jeroen Verelst maakt als opiniemaker van De Morgen de politieke tussenstand van de week op.

In de carrousel van politieke benoemingen bleef N-VA onderbedeeld. Dat moet worden rechtgetrokken

(...)

Economie, buitenlands beleid, landbouw, plattelandsbeleid, bestuurszaken, binnenlands bestuur, inburgering, toerisme, Vlaamse rand, begroting, financiën, ruimtelijke ordening, werk en sport.

Veertien bevoegdheden had Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) dinsdag, nadat hij noodgedwongen ook die van de N-VA-ministers Geert Bourgeois en Philippe Muyters onder zijn hoede had moeten nemen. Gelukkig kreeg hij er hun 59 kabinetsmedewerkers ook voor één dag bij.

De minister-president noemt het elders in deze krant de grootste teleurstelling van één jaar Vlaamse regering-Peeters II, het schaamteloze jobhoppen van zijn twee ministers. Bourgeois en Muyters namen ontslag als Vlaams minister, legden de eed af in respectievelijk de Kamer en de Senaat, lieten zich daar onmiddellijk opvolgen, en legden één dag later doodleuk weer de eed af als Vlaams minister. Even een uitstapje maken, de boog kan niet altijd gespannen staan.

De twee ministers werden in het Vlaams Parlement aan het kruis genageld, maar hun partij ziet er geen graten in. "De anderen hebben het vroeger ook gedaan, wij hadden nog een rondje kiezersbedrog tegoed." De N-VA - en uitgerekend Bourgeois zelf - diende in het verleden voorstellen in om dit soort carrousels aan banden te leggen, maar de andere partijen wilden niet mee. Dan moeten ze nu niet komen zeuren.

Donderpreek

Vooral de tijdelijke verhuizing van Bourgeois wekt achterdocht bij de andere partijen. Muyters, die nog nergens verkozen was, sluit een politieke levensverzekering af voor het geval hij vroeger dan verwacht Vlaams minister af is. Dat doen er nog.

Bourgeois heeft een Vlaams mandaat en een terugvalbasis, maar ruilt dat voor een Kamerzetel. Daarmee voedt hij eigenhandig de speculaties als zou hij azen op een federale ministerspost. De geruchten dat Siegfried Bracke hem in dat geval zou vervangen als Vlaams minister worden steeds hardnekkiger.

Politieke maagden vind je nergens meer. Maar van een partij wiens geloofwaardigheid haar allergrootste kapitaal is, dixit Bracke, mag je een andere houding verwachten. LDD-fractieleider Lode Vereeck doopte de Nieuw-Vlaamse Alliantie prompt om tot de Nieuw-Vlaamse Arrivisten. Die zat. Zeker omdat er een grond van waarheid in de sneer zit. De anti-establishmentpartij N-VA is na twee grote verkiezingsoverwinningen op rij - de laatste nog oneindig veel groter dan de vorige - ongegeneerd verveld tot machtspartij.

Peeters las Bourgeois, Muyters én hun kopman Bart De Wever en petit comité de levieten: dat hij hun manoeuvre minstens in de geest strijdig vindt met hun belofte om de volle vijf jaar op post te blijven, dat hij het bijzonder nefast vindt voor de samenhang én het imago van de Vlaamse regering.

Zijn donderpreek maakte bitter weinig indruk. Het N-VA-trio luisterde beleefd en sloeg de dwingende raad van de minister-president vervolgens flagrant in de wind. De N-VA heeft geen lessen te ontvangen van een politieke dwerg als de CD&V. Niet meer.

De N-VA is de grootste partij van het land, Peeters kan er donder op zeggen dat de Vlaams-nationalisten de macht van het getal ook in Vlaanderen willen laten gelden. Dat belooft voor Peeters II.

In deze Vlaamse regering spelen de partijbelangen volgens heel wat insiders al een veel grotere rol dan in de vorige. In Peeters I vormde de minister-president een geoliede machine met zijn viceminister-presidenten Dirk Van Mechelen (Open Vld) en Frank Vandenbroucke (sp.a). Zolang verkiezingen niet te dichtbij kwamen, liet het trio Vlaanderen en de regering primeren op het belang van hun eigen partij. Zoveel zelfs dat Vandenbroucke eruit moest, hij was te weinig partijman in de ogen van de nieuwe sp.a-top.

Enter Ingrid Lieten. Door Caroline Gennez weggeplukt bij De Lijn voor de sp.a-stem in de Vlaamse regering, en dat doet ze met verve. Vandenbroucke redeneerde dat wat goed is voor Vlaanderen, ook goed is voor de sp.a. Onder Lieten lijkt die redenering omgedraaid: wat goed is voor de sp.a, moet ook maar goed zijn voor Vlaanderen. Vandaar bijvoorbeeld de voordracht van de genaamde Ludy Modderie, directeur van de Vlaamse watermaatschappij TMWV, als nieuwe VRT-baas. Ongetwijfeld een goeie manager, maar met niet de minste ervaring, laat staan kennis van de media. Maar: wel met de juiste politieke kleur.

 De N-VA moet nauwelijks onderdoen. De jonge partij heeft geen eigen zuil achter zich, geen middenveld om topambtenaren te leveren. In de carrousel van politieke benoemingen die jarenlang op volle toeren draaide - en nu weer op gang wordt getrokken - bleef de partij dus de hele tijd onderbedeeld.

Niét bedeeld eigenlijk. Dat moet worden rechtgetrokken. Wat Lieten doet voor de sp.a, doet Bourgeois voor de N-VA: de partijbelangen verdedigen, voortdurend proberen om de invloed te consolideren of te versterken.

Op die manier wordt haast elk dossier een partijpolitiek gevecht. Binnenkort krijgt de Vlaamse regering haar zwarte beest - de Antwerpse Oosterweelverbinding - weer op het bord. Het dubbelbesluit (tunnels in plaats van een brug, tenzij ze niet even snel en goedkoop kunnen gegraven worden) hield van meet af aan het risico in dat de discussie deze zomer opnieuw zou ontploffen. Zo kan wel eens geschieden.

Terwijl het onderzoek geen aanwijzingen oplevert dat de tunnels technisch niet haalbaar of te duur zouden zijn, worden wel berichten in die strekking gelekt naar de media. Als de tunnels er toch niet komen, zou dat een geweldige nederlaag zijn voor de sp.a. Vooral bij de N-VA zouden ze daar niet zo rouwig om zijn.

Er is reden tot onrust. Aan de ene kant is er de N-VA, die exponentieel gegroeid is en die groei ook wil omzetten in extra macht. Aan de andere kant staat de sp.a, die ondanks één minister meer - hoewel Freya Van den Bossche onzichtbaar blijft - het kleine broertje dreigt te worden en zich niet bij die aangetaste machtspositie wil neerleggen.

Heldenstatus

De minister-president zit tussen twee kampen, maar voelt ondertussen zelf het partijbelang aan invloed winnen. CD&V heeft een mokerslag gekregen en wordt federaal gedegradeerd van de spil in de regering tot slechts een van de vermoedelijk vier kleinere coalitiepartners.

In de Vlaamse regering zijn de christen-democraten nog wel de leidende formatie, met dubbel zoveel ministers als de N-VA. Alle onbeschadigde CD&V-kopstukken/stemmenkanonnen zitten in die Vlaamse regering: Peeters, Hilde Crevits en Jo Vandeurzen. Voortaan is het de Vlaamse regering die de wet dicteert in de partij. De Vlaamse regering staat in voor het politiek overleven en de toekomstige renaissance bij CD&V. De druk op Peeters zal groot zijn om bij elke beslissing heel goed af te wegen of zijn partij er wel zeker wel bij vaart.

Ironisch genoeg moet Peeters, de uitvinder van de Copernicaanse omwenteling, bijna hopen dat De Wever die niet kan realiseren. Een N-VA die een grote staatshervorming realiseert, zal in Vlaanderen een heldenstatus krijgen. Een N-VA die de macht van het getal niet in echte macht of concrete realisaties kan omzetten, zal ook binnen de Vlaamse regering veel minder fors op tafel kunnen kloppen.

De kingmakers achter de nieuwe federale regering - Elio Di Rupo en Bart De Wever - doen voortdurend een beroep op het verantwoordelijkheidsgevoel van de andere partijen. Het land heeft er al beter voor gestaan, het is tijd voor drastische ingrepen. Die komen er alleen als het politieke bedrijf zijn werkwijze even drastisch verandert: discretie is het nieuwe ordewoord, politieke spelletjes zijn passé. Het grote gevaar is dat de machtspolitiek bij gebrek aan een federale uitlaatklep wel eens naar Vlaanderen kunnen verhuizen.

(c) Jeroen Verelst, De Morgen