Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Verschenen

Tekort aan opvangplaatsen voor ouderen nooit zo groot (Het Belang van Limburg, p. 6-7, 24/09/2012)

24/09/2012 09:40 - Verschenen

HASSELT - Ondanks de inhaalbeweging in het Limburgplan, kampt Limburg met een historisch aanbodtekort in de erkende ouderenzorg. Inzake rusthuisbedden en serviceflats blijft Limburg veruit de slechtste leerling van Vlaanderen. Erger nog: door de dubbele vergrijzingsgolf zakt onze provincie nog verder weg.

Dat blijkt althans uit de nieuwste cijfers van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.

In Vlaanderen wordt het aanbod van rusthuisbedden, serviceflats en dagverzorgingscentra geregeld door de programmanorm. Dat is het maximaal aantal woongelegenheden (opvangplaatsen) die in een gemeente of regio gebouwd mogen worden. Die programmanorm wordt jaarlijks bepaald op basis van de bevolkingsprognose van vijf jaar later.

Vandaag kampt heel Vlaanderen met een tekort in het beschikbare zorgaanbod. Denktank Itinera wist recent te melden dat 110.000 tot 160.000 ouderen vandaag op een wachtlijst voor een opvangplaats staan. Sinds jaar en dag is deze provincie veruit het zwakke broertje in Vlaanderen, zowel wat de woonzorgcentra (rusthuizen) betreft als de serviceflats. Op vlak van dagverzorgingscentra doet alleen West-Vlaanderen het slechter.

Hoewel 6.700 extra opvangplaatsen gepland en vergund zijn, lijkt een kentering niet voor meteen.

De vergrijzing slaat in deze provincie veel sneller toe dan elders: tegen 2025 zal het aantal ouderen in Limburg met maar liefst 86 procent zijn toegenomen. Om aan die nood te kunnen voldoen, zou Limburg tegen dan 8.383 extra rustoordbedden meer moeten hebben dan vandaag. Aan het huidige bouwtempo wordt dat aantal in de verste verte nooit gehaald.

Hoog tijd dus voor een analyse van de huidige toestand.

WOONZORGCENTRA

Een woonzorgcentrum of rusthuis biedt permanente opvang en verzorging aan wie 65 jaar of ouder is en niet meer thuis kan wonen.

Omdat Limburg op dit vlak al decennia achterop hinkt, voorzag de Vlaamse regering-Leterme in haar Limburgplan 2006-2009 in een inhaalbeweging. Maar van de 1.900 extra rusthuisbedden die het plan voorzag, zijn er tot vandaag slechts 918 gerealiseerd. Dat in combinatie met de dubbele vergrijzingsgolf die in Limburg toeslaat, maakt dat deze provincie vandaag dramatisch slecht scoort..Vandaag zijn in Limburg 6.462 rusthuisbedden erkend en in gebruik. Volgens de programmanorm moesten er dat 10.945 zijn. We zitten dus met een tekort van 4.483 bedden. Slechts 59 procent van het geprogrammeerde zorgaanbod is vandaag dus ingevuld.

Dat is slechter dan een jaar geleden (61%) en zelfs slechter dan vóór de inhaalbeweging in 2006, toen 60 procent werd gehaald.

Kortom, de vergrijzing zet veel sneller door dan de groei van het aantal rusthuisbedden..Slechts één Limburgse gemeente heeft een zorgoverschot, namelijk Wellen. Doen het ook bijzonder goed: Voeren, Hamont-Achel, Ham, Peer, Nieuwerkerken, Hasselt, Riemst, Tongeren en Bree..Twee gemeenten hebben vandaag nog altijd geen erkend woonzorgcentrum.

Het gaat om Herstappe en Hechtel-Eksel. Voor Belgiës kleinste gemeente valt dat te begrijpen, voor Hechtel-Eksel met zijn 12.000 inwoners veel minder.

Gelukkig zijn die problemen binnenkort (grotendeels) opgelost, als het nieuwe rusthuis zijn deuren opent. Scoren ook slecht: As, Leopoldsburg, Maasmechelen, Borgloon, Diepenbeek, Houthalen- Helchteren en Tessenderlo..In de 44 Limburgse gemeenten samen zijn momenteel 4.006 extra rusthuisbedden vergund.

SERVICEFLATS

Een serviceflat is een wooneenheid waarin een 60-plusser (al dan niet samen met zijn partner) zelfstandig kan wonen en tegelijk beroep kan doen op gemeenschappelijke diensten zoals poetshulp, warme maaltijden en thuisverpleging. Op dit vlak is Limburg ook veruit de slechtste leerling van Vlaanderen..Onze provincie telt vandaag 1.569 serviceflats, terwijl de programmanorm er 4.452 voorziet. Met dat tekort van 2.883 flats vult Limburg vandaag dus amper 35,24 procent van het geprogrammeerde zorgaanbod in..Twee van de 44 Limburgse gemeenten hebben een aanbodoverschot: Leopoldsburg en Zonhoven hebben respectievelijk 2 en 22 serviceflats op overschot. Daarnaast doen Overpelt, Hamont-Achel, Tongeren en Peer het ook goed: zij realiseerden bijna vier vijfde van de nodige serviceflats..Maar liefst 14 Limburgse gemeenten hebben vandaag nog geen enkele serviceflat. Het gaat veelal om kleinere gemeenten, al vinden we ook Genk (65.300 inwoners) en Maasmechelen (37.400 inwoners) in deze lijst terug..In de 44 Limburgse gemeenten samen zijn momenteel 2.601 extra serviceflats vergund.

Dagverzorging

Een dagverzorgingscentrum is een centrum waar iedereen die 65 jaar of ouder is, op bepaalde dagen terecht kan, wanneer verzorging thuis niet mogelijk is. Het centrum neemt dan tijdelijk zowel de opvang als de zorg over van de mantelzorgers en/ of thuisverplegers..Limburg telt vandaag 521 opvangplaatsen.

Dat zijn er 129 te weinig, waardoor 66 procent van de Limburgse programmanorm wordt ingevuld. Inzake dagverzorgingscentra is Limburg evenwel de tweede beste van de Vlaamse klas..Maar liefst 24 Limburgse gemeenten hebben op dit vlak nul aanbod.

.Gingelom en Nieuwerkerken hebben drie keer meer aanbod dan de norm voorschrijft. Ook Leopoldsburg en Bocholt doen het op dit vlak bijzonder goed..In de 44 Limburgse gemeenten samen zijn momenteel 128 extra opvangplaatsen in dagverzorgingscentra vergund.

oplossingen?

Wie in Vlaanderen een nieuwe woonvoorziening voor ouderen wil bouwen, moet eerst een vergunning aanvragen. Die vergunningen worden uitgereikt op basis van de programmacijfers per gemeente of regio, en gebeuren volgens het principe 'wie eerst komt, eerst maalt'.

De vergunning wordt toegekend voor vijf jaar en is met drie jaar verlengbaar. Door dit systeem kunnen houders van zo'n vergunning dus acht jaar beslag leggen op de geprogrammeerde eenheden in een regio. "Vanuit de sector wordt aangegeven dat sommige instellingen enkel vergunningen binnenhalen om de toegang van concurrenten tot de markt te verhinderen. Ze willen dus geen extra opvang creëren, wel de concurrentie beletten dit te doen", zegt Vlaams Parlementslid Lode Vereeck (LDD). Hij stelt drie maatregelen voor om sneller meer opvang te creëren:
- Schaf de programmanorm af zodat spelers niet langer de markt kunnen bezetten zonder te bouwen. "Op die manier zal er vraaggestuurd en niet meer aanbodgestuurd worden gewerkt: mogelijke kandidaten voor de bouw van een rusthuis kunnen dan zelf, en op basis van de vraag, beslissen of er nood is aan een extra woonzorgcentrum."
- Schaf de voorafgaandelijke vergunning af. "De enige zinvolle voorwaarde voor het verkrijgen van zo'n vergunning is dat je als aanvrager kan aantonen dat je professioneel bekwaam bent. Maar deze voorwaarde kan simpelweg getoetst worden bij de erkenningsaanvraag voor het exploiteren van een woonzorgcentrum."
Stel paal en perk aan de scheeftrekking in subsidies tussen openbare en vzw- woonzorgcentra's enerzijds, en private woonzorgcentra's anderzijds.

"De private markt staat te trappelen om de behoeftes in bepaalde regio's op te vullen, maar door het huidige systeem krijgt ze daar de kans niet toe.

In Wallonië, waar de private markt de grootste speler is, liggen de dagprijzen nochtans 26 procent lager dan in Vlaanderen en ook het forfait van de sociale zekerheid per dag per bed ligt er 19 procent lager."

© 2012 Concentra