Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Interviews

“Spijt is een groot woord”

01/03/2010 13:12 - Interview

"Ik stond dinsdag bovenaan op een skipiste in Oostenrijk. Telefoon van Luc Van der Kelen van Het Laatste Nieuws. Ik begin te skiën, en halfweg de piste weer telefoon. Tine Peeters van De Morgen. Beneden had ik de hele pers gesproken en besefte ik dat er een probleem was bij LDD."

Jean-Marie Dedecker (57) in De Morgen over het zware winterweer waar zijn eigen partij ineens in terechtkwam. En hoe hij daaruit hoopt te raken

(....)

Het begon met een interview van Boudewijn Bouckaert in Knack: "Ik sluit absoluut niet uit dat ik naar Open Vld terugkeer." Het eindigde met het ontslag van diezelfde Bouckaert uit het LDD-partijbestuur. Nochtans is Bouckaert al een compagnon de route van Dedecker sinds die nog bij de VLD zat. Er zitten dus al barsten in de kerngroep van LDD. En dat tegen een achtergrond van barslechte peilingen - volgens Le Soir blijft de partij met 5,1 procent amper boven de kiesdrempel. Hoe overleef je dat als politicus?

Jean-Marie Dedecker: "Boudewijn lijdt aan een jaarlijkse opflakkering van wereldvreemdheid. De academische ijdelheid speelt hem dan parten, die professorenkoorts die we ook van Frank Vandenbroucke kennen. Vorig jaar ging dat over het cordon sanitaire, dit jaar over Alexander De Croo. Telkens brengt hij de partij in de problemen. Ik dacht nochtans dat ik Boudewijn goed kende. Voor mij is hij altijd meer de anarchistische bedelstudent gebleven dan de professor, ook uiterlijk. Dus ik aanvaard best enige frivoliteit van hem."

"Maar deze keer heeft hij mensen gekwetst en beledigd, eigen mensen vooral: 'De schwung is eruit. (met nadruk) De schwung is er níét uit. We werken ons hier met ons LDD-ploegske te pletter in de verschillende parlementen. Je moet dat eens doen, met vijf Kamerleden alle parlementaire werk verdelen: gisteren justitie, nu de NMBS, straks de nieuwe onderzoekscommissie."

"We motiveren hier elke dag vijf parlementsleden en twintig medewerkers om zich uit de naad te werken. En dan komt een van onze bekendste parlementsleden zeggen dat de schwung eruit is. De euforie is eruit, ja. Het gevoel van 'the sky is the limit' is weg, dat klopt. We staan weer met beide pootjes op de grond. Maar dat is geen probleem, wel integendeel: het was hoog tijd. Ik hoop dat we nog dalen in de peilingen. Dan kunnen we bij de verkiezingen alleen maar positief verrassen."

"Was het lastig om Boudewijn uit het partijbestuur te zetten? Natuurlijk. Hij volgde mij in mijn tocht door de woestijn. Hij schreef de LDD-statuten. Maar er is een verschil tussen een politicus en een ideoloog. Als Vlaams Parlementslid kan Bouckaert het zich niet meer veroorloven om te freewheelen. Als hij zijn mond opendoet, spreekt hij namens LDD. Wij moeten nu eenmaal de consequenties aanvaarden die met onze functies samenhangen. Dat heeft verder niets te maken met vrije meningsuiting of de beknotting ervan. Stel dat een lid van de raad van bestuur van De Morgen openlijk zou toeteren dat hij vindt dat de schwung uit de krant is en men misschien beter De Standaard zou lezen. Dat zou jullie redactie toch ook niet pikken? Dat is toch in elke organisatie een brug te ver?

"Vandaar dat er een zoenoffer nodig was. Toen ik terug in België was, zag ik meteen hoe verwoestend de gevolgen van Bouckaerts uitspraken waren geweest voor de moed en de ijver van onze militanten. Ze krijgen al voortdurend externe kritiek, nu werden ze ook nog eens door een van de interne kopstukken niet naar waarde geschat. Dan moet je zeggen: 'Tot daar en niet verder.' Boudewijn ziet dat nu zelf ook wel in."

Het antwoord vanuit Open Vld-hoek klonk ook best zinvol: 'Er is in Vlaanderen geen plaats voor twee liberale partijen.'

Dedecker: "LDD is een partij van het gezond verstand. Wij gaan als partij dus breder dan de zandbak van het liberalisme. Maar wij hebben ook leden die moeilijk buiten de liberale lijntjes kunnen denken, zoals Boudewijn Bouckaert. Wat hem bezielde, kun je alleen begrijpen als je kijkt naar de aparte situatie in het Vlaams Parlement, waar de LDD'ers en Open Vld'ers samen in de oppositie zitten en negen op de tien keer hetzelfde stemmen. Ze ontmoeten elkaar, ze maken afspraken, zodat er binnen die parlementaire microkosmos een subjectieve indruk ontstaat dat LDD en Open Vld eigenlijk ongeveer hetzelfde zeggen.

"Wat gebeurde er? De kleine Alexander De Croo wordt voorzitter bij Open Vld en prompt schrijft hij ons sociaaleconomisch programma af. Ineens is hij ook voor de beperking van de werkloosheid in de tijd. Ineens wil hij de werkloosheidsval wegwerken. Nadat LDD de voorbije jaren de eerste en enige partij was geweest die op die nagel klopte. Alexander De Croo kopieert dus het LDD-programma, maar Boudewijn Bouckaert merkt alleen de gelijkenissen op en zegt: 'Tiens, Open Vld zegt toch ongeveer hetzelfde als wij. Terwijl De Croo politiek verwart met het gebruik van de microgolfoven: hij warmt de kost van gisteren opnieuw op.

"Wat heeft Open Vld eigenlijk gerealiseerd? Ze hebben tien jaar de minister van Binnenlandse Zaken geleverd. Werkt de politie al beter? Vicepremier Guy Vanhengel zegt dat hij voor één politiezone in Brussel is. LDD dient een wetsvoorstel in om dat bij hoogdringendheid in te voeren en Open Vld stemt tegen. Wie gelooft die mensen nog? En dan komt die kleine met zijn opgewarmde kost. En wij zouden daar ineens dicht bij staan? Ik geloof nog altijd in dezelfde zaken als waar ik achter stond toen ik voor het eerst in het parlement kwam. Een stukje bijgestuurd misschien, maar in wezen denk en zeg ik hetzelfde."

Waar heeft Jean-Marie Dedecker zichzelf een stukje bijgestuurd?

"Heb ik dat gezegd? (grijnst) Het is mij nu duidelijker dan vroeger dat er in Europa geen echte economische liberalisering plaatsvond. Er is hoogstens een neokoloniale overname van onze bedrijven door concurrenten uit grotere en fittere lidstaten. De elektriciteitsmarkt is niet geliberaliseerd, maar gekoloniseerd door de Fransen van GDF-Suez. Om het gat in de begroting te vullen, hebben wij onze ziel verkocht aan Suez en Electrabel. We moeten daarvan af.

"Dat kan alleen als we eigen Vlaamse energie produceren. Kernenergie, geen gesubsidieerde flauwiteit als groene stroom. Dat is de enige vorm van goedkope, moderne en schone energie. We moeten eens af van dat jarenzeventigidioom dat kernenergie slecht is. Ik ken een Belgische professor die in Oekraïne onderzoek doet naar kernenergie. Die wekt in zijn labo op radioactief metaal niet-radioactieve neerslag op. Binnen afzienbare tijd zal er dus een antwoord zijn op het probleem van de radioactieve vervuiling. Ik geloof in de vooruitgang. De Vlaamse regering niet: die staat stil en kijkt naar de vooruitgang die elders plaatsvindt."

We wensen de professor in kwestie alle succes toe met zijn experimenten, maar Oekraïne staat tot nader order bekend om de kernramp van Tsjernobyl.

"Veel progressieven zitten echt nog vast in het groene doemdenken van de jaren zeventig en tachtig. Weten jullie hoeveel nieuwe kerncentrales er de volgende jaren wereldwijd gebouwd worden? 341! Overal kiest men volop voor kernenergie, behalve in dit land. Hier gaan we nog een windmolentje zetten. Intussen moeten we tegen woekerprijzen te dure Franse energie kopen.

"Het probleem is dat er geen lijn zit in het beleid van dit land. Dat men de consequenties van zijn handelen niet volgt. Wat is het eigenlijk? Blijven we tegen kernenergie? Goed en wel, maar dan aanvaarden we dat we er een hogere prijs voor betalen. Willen we dat?"

Consequent zijn betekent ook: pleiten voor een nieuwe kerncentrale en aanvaarden dat die in Oostende wordt gebouwd.

"Van mij mag er in Oostende een kerncentrale in komen. Waarom niet? Zeg eens tegen de mensen in Beveren of in Huy dat hun kerncentrale moet sluiten. Je zou wat meemaken. Ik lijd niet aan het NIMBY-syndroom, 'not in my backyard'. Maar ik stel wel vast dat Vlaanderen al in de ban is van de BANANA-doctrine: 'build absolutely nothing anywhere near anything'. We zijn tegen files, maar we willen geen nieuwe wegen. Ik ben zo niet. Ik wil kernenergie, dus ik aanvaard dat we ergens zo'n centrale zullen moeten bouwen. Ik wil dat het verkeer rond Antwerpen niet langer stilstaat, dus ik aanvaard dat er een brug komt. Als de mensen dat niet willen horen, dat ze mij dan wegstemmen.

"Ik ben dus geen populist. Populisten praten mensen naar de mond. Ik doe dat niet. Vlak voor de verkiezingen heb ik in Antwerpen gezegd dat Opel zou sluiten en dat er dus geen euro meer mag gaan naar Opel. Ik werd bijna gelyncht. Het heeft ons een pak stemmen gekost. Maar wie heeft gelijk gekregen?"

Misschien waren er andere redenen waarom jullie in Antwerpen en elders verloren, of alleszins onvoldoende wonnen. Jullie lieten je meeslepen in de roes van de peilingen. Dat trok mensen van allerlei slag aan, ook lieden die zichzelf al in het parlement zagen zitten en alvast onderling begonnen te ruziën.

"We hebben inderdaad in onze eigen voet geschoten. Er was een amalgaam van gelukszoekers, mensen die al zaten te rekenen: als we 12 procent halen, raak ik vanaf de vierde plaats ook verkozen. Enzovoort. Dus heb ik moeten ingrijpen. Met succes overigens, want onze Vlaamse fractie is uitstekend. Zelfs Servais Verheirstraeten, de CD&V-fractieleider in de Kamer, geeft dat toe. En dan was er de zaak-Dirk Vynck (de man die vorig jaar 'overgekocht' werd door Open Vld-voorzitter Bart Somers en terug naar LDD ging, WP/JH). Bart De Wever heeft trouwens net hetzelfde probleem met zijn backbenchers als wij. Hij heeft veertien verkozenen in het Vlaams Parlement. Ik durf erop te wedden dat zelfs de gemiddelde Wetstraatjournalist van de helft de naam niet eens kent."

Is Jurgen Verstrepen een loyaal parlementslid? Hij is héél snel in zijn kritiek dat het bij LDD anders en beter moet.

"Veel parlementsleden lijden aan de ziekte van deze tijd: de profileringsneurose. Ze twitteren erop los."

Ze geven ook kritiek. Jurgen Verstrepen vindt dat LDD niet meer moet staan voor 'Lijst Dedecker'.

"De Morgen schreef toen dat partijen die zich fixeren op een naamsverandering per definitie partijen in crisis zijn. Ik zeg dat ook. Partijen veranderen alleen uit armoede van naam. Open Vld heeft nog geen verkiezing gewonnen sinds ze 'Open' zijn. LDD blijft dus Lijst Dedecker. Dat verandert niet. Nu toch nog niet. Misschien bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012, maar dat zien we dan wel. Verstrepen wil onze naam veranderen. Ik zeg: neen. Niet voor die afkorting fatsoenlijk ingeburgerd is."

Tot dan moet Jean-Marie Dedecker LDD dragen. Hoelang kunt u die last torsen?

"Het wordt stilaan zwaar. Ik ben bijna zestig: de prostaatleeftijd nadert. Vooral omdat alle lasten en kritiek rechtstreeks naar mij komen. Als een of andere onnozelaar in het Meetjesland met een of andere clubkas verdwijnt, en die heeft toevallig een LDD-lidkaart, dan word ik daarop aangesproken. Wat heb ik daar in godsnaam mee te maken?"

Witte ridders moeten vooral zelf proper zijn.

"Maar we hebben achtduizend leden. Ik ken die niet eens allemaal, laat staan dat ik verantwoordelijk ben voor hun daden. Je houdt François de Keersmaecker toch ook niet verantwoordelijk als de penningmeester in Zichen-Zussen-Bolder met de kas van de kantine verdwijnt.

"Als nieuwe partij zijn wij extra kwetsbaar, omdat je dan altijd meer nieuwe mensen aantrekt, tafelspringers inbegrepen. Gelukkig hebben we daar de laatste tijd weinig last van. (grijnst) Die zitten nu allemaal bij De Wever."

Dat is dan één positief effect van de slechte peilingen voor LDD. Steekt dat eigenlijk, het succes van Bart De Wever?

"Iedereen kijkt naar De Wever als een konijn op een lichtbak. En zeggen dat ík het was die De Wever beroemd heeft gemaakt. Wie kende De Wever voor hij mij verraden had? Hij zal straks trouwens hetzelfde meemaken als ik: eerst gehypet worden, en dan platgeklopt. Men maakt een mens groot, maar wie je ook mag zijn, als de krachten zich verzamelen om je af te maken, ga je eruit. Ik zie daar geen samenzwering in, het is een sociologisch verschijnsel. Net zoals ik fietst De Wever tussen de machten en de zuilen door. Men verdraagt dat een tijdje, tot de nieuwigheid eraf is. Maar hij is voorzichtiger dan ik. Hij praat over een gouverneur voor zijn partij in West-Vlaanderen. Hij laat zich opslorpen door het systeem, ik heb dat nooit gedaan. Dat is zijn keuze. Maar wij, bij LDD, zouden die nooit maken."

Misschien is De Wever wat salonfähiger. Maar bent u niet te hard, te ruw? U scoorde vorig jaar hoog in de peilingen, maar aan de stembus bleek LDD veel te hard voor de vrouwelijke kiezer. Uw imago is uw kracht, maar ook uw zwakte.

"Ik ben wie ik ben. Ik heb geen last van een tekort aan vrouwelijke aandacht. (lachje) Maar dat imago van Dedecker als de harde die niet met zich laat sollen, gaat al mee sinds mijn judoperiode. Ik ga niet huichelen. Maar daar betaal ik een prijs voor. Zeker in een land dat al sinds de komst van de Spanjaarden leeft op een foefelmentaliteit, om zo te kunnen overleven. In die zin is LDD heel on-Vlaams, on-Belgisch.

"Neem die zaak over de privédetective, waarmee LDD zich voor de verkiezingen in eigen voet schoot. Zonder die affaire hadden we bij de Vlaamse verkiezingen vorig jaar wél 10 procent gehaald. Terwijl ik alleen de techniek wilde ontmaskeren waarmee men onze gerechtsgebouwen verkoopt in fiscale paradijzen. Om dat te kunnen bewijzen, kon ik niet anders dan een beroep te doen op een privédetective. Maar wat maakt het uit? Wat maken bewijzen in dit land nog uit? Ik bezit een rapport van justitie waarin zwart op wit staat dat, op de cruciale dag van de Fortiscrisis, Karel De Gucht verschillende keren heeft gebeld naar zijn bank en zijn beleggingsvehikel Merit Capital. Zijn bankdirecteur, mijnheer Ghezelle, verkoopt die dag 55.500 Fortisaandelen. Dat staat zwart op wit in dat rapport. Maar wie in België ligt wakker van zo'n rapport? Wie ligt wakker van voorkennis? Van een privédetective van Dedecker, dáár schrikken jullie van op, want dat bedreigt het systeem."

Excuseer, maar justitie heeft Karel De Gucht zwart op wit buiten verdenking gesteld in die zaak over de Fortisaandelen.

"Ik kan er toch ook niets aan doen dat het gerecht schrijft wat ik zonet aan jullie heb uitgelegd? Maar als datzelfde gerecht oordeelt dat die telefoontjes naar zijn bankdirecteur niets met voorkennis te maken hebben, wie ben ik dan om daar anders over te denken? Als het gerecht dat geen voorkennis vindt, dan is dat zo. Dan moet ik dat aanvaarden."

Dat ligt niet in uw aard, deemoedig zijn. Heeft de politieke stijl Jean-Marie Dedecker stilaan klein gekregen?

"Klein nooit. Maar de kiescampagne was wel slopend. De sleet op mij was en is enorm. Ik was bijna een lijk. Ik had beter gedaan zoals Pim Fortuyn: in bed kruipen en televisie kijken."

Hebt u ooit overwogen om ermee te stoppen? Om te breken met LDD?

"Na de verkiezingen heb ik heel even overwogen om voor het Europees Parlement te kiezen. Ik zou dan bij LDD blijven, maar afscheid nemen van de Belgische politiek. Maar ik heb dat toch niet gedaan. Ik had Derk-Jan Eppink mijn woord gegeven en die man had zijn job als journalist opgegeven om bij ons op de Europese lijst te staan. Dat mocht ik niet doen.

"LDD was slachtoffer van een overwinningsnederlaag. We wonnen de verkiezingen, maar verloren van de peilingen. En we wonnen niet genoeg. Ik wilde 10 procent halen. Onder de 10 procent weeg je niet en ik had graag gewogen op het beleid. Het zij zo. Vroeger had ik trouwens ook wel eens last van een post-Olympische depressie. Maar mijn inzinking is intussen verwerkt.

"Wat mij op dit moment frustreert, is dat LDD haar boodschap niet meer verkocht krijgt. De Morgen interviewt mij niet om mijn boodschap te horen - die probeer ik intussen wel mee te geven - maar omdat er iets gebeurd is in mijn partij. Ik mocht naar De zevende dag, niet om wat ik te vertellen had, maar omdat er hommeles was binnen LDD. Ik heb dat ook vlakaf gezegd. Men belt mij niet om mijn visie te horen op het beleid van Schouppe bij de NMBS."

Dat is toch ook zo bij andere partijen. Caroline Gennez kwam nooit zo veel in het nieuws met de sp.a als toen de beruchte mail van haar vriend Barteld Schutyser uitlekte.

"Bij Caroline Gennez is dat een bijzaak. Maar zij haalt wél alle radio- en tv-journaals als ze aankondigt dat ze op alle parkings 'een oplaadpunt' wil voor elektrische auto's. Een oplaadpunt, in West-Vlaanderen noemen wij dat een prise. Meer is het niet: een stopcontact voor elektrische wagens, voor die twee die in Vlaanderen rondrijden. Dat is dan nieuws, omdat de socialisten het zeggen. Ik mag het mooiste voorstel hebben dat er bestaat, het is nooit nieuws. Ondertussen moet ik ook oppassen dat een ander er niet mee gaat lopen en dan doet alsof het zijn voorstel is. Luckas Vander Taelen is vandaag zogezegd een moedige stem. Toen ik jaren geleden hetzelfde zei over allochtonen en criminaliteit was ik een halve racist."

Hebt u er eigenlijk geen spijt van dat u ooit voor de politiek hebt gekozen?

"Spijt is een groot woord. Maar moest ik mijn leven opnieuw kunnen doen, dan zou ik niet in de politiek stappen."

In 1998 schreef Hans Vandeweghe een boek over/met u: Ik, Jean-Marie Dedecker. Toen al noemde hij uw keuze voor de politiek de 'grootste vergissing' van uw leven. Had Vandeweghe erg vroeg gelijk?

"Het was misschien een vergissing, maar niet de grootste. Met alle respect, ik vind dat ik in de politiek toch iets heb neergezet. Op een moment dat we werden uitgespuwd als een melaatse, stampten we een partij uit de grond die inmiddels vijftien verkozenen heeft, tot in het Europees Parlement. LDD bestaat pas sinds 2007. Hoelang heeft Karel Dillen na de stichting van het Vlaams Blok niet als een onnozelaar alleen in de Kamer gezeten? Welke partij is begonnen met grote successen? Vorig jaar, rond deze tijd, stond Bart De Wever in de peilingen op ongeveer 5 procent. In 2003 heeft N-VA de kiesdrempel niet eens gehaald, behalve Geert Bourgeois in West-Vlaanderen. LDD begon met iets nieuws, haalde onmiddellijk zijn verkozenen. Nu moeten we dat laten groeien en bloeien. Ofwel moeten we onze conclusies trekken. We zullen op het gepaste moment wel de juiste beslissingen nemen.

"Maar als de kiezer niet meer van Dedecker moet weten, ben ik weg. Ik heb het nog al gedaan in mijn leven. In 2000 moest ik opstappen als bondscoach in het judo. Ik zat voor de VLD in het parlement, maar de sponsor van de judobond was Bacob, dus het ACW. Dat was de echte reden waarom ik moest opstappen: het ACW moest die liberaal niet."

Als politiek niet de grootste stommiteit van uw leven is, wat dan wel?

"(na lange stilte) Dat ik mijn studie stop heb gezet omdat ik moest trouwen. Dat is mijn grootste frustratie: dat ik geen universitair diploma heb. Niet dat het, achteraf gezien, noodzakelijk zou zijn geweest voor mijn carrière: ik ben een omhooggevallen middenstander die een en ander voor elkaar gekregen heeft. Maar het weegt. Het is voor mij het symbool van het onvolkomene van dit bestaan.

"Ik heb mijn leven toen opgegeven voor mijn vrouw. Ik moest trouwen. En mijn kindje is dan nog gestorven. Had ik langer moeten volhouden? Misschien wel. Ik worstel al mijn hele leven met zaken die ik onaf heb moeten achterlaten. Misschien dat ik daarom zo graag optrek met mijn kleinzoon, om via hem goed te maken wat ik vroeger tekort heb gedaan aan mijn eigen kinderen."

De grizzlybeer wordt op zijn oude dag een halve teddybeer.

"Die teddykant zat er altijd al in, maar nu geef ik die meer kans. Hoe is het leven? Werken, werken, werken. Altijd bezig, anders maak je geen carrière. Toen ik judocoach was, had ik meer tijd voor de kinderen van een ander dan voor die van mezelf. Ineens ontdek je: auw, auw, auw! Je bent je hele leven bezig en dan stel je plots vast dat je rug stilaan een vogelpikbord is. Van al die messteken. En wat blijft er over? Wat is de essentie van je leven? Dat kleine ventje is nu de essentie. Het kereltje dat mij vorige week in Oostenrijk om halfzeven wakker schudde: 'Pepe, zijn we al weg?' 'Neen, Flavio, de piste gaat pas om 9 uur open.' Dát is vandaag de essentie van mijn leven."

Beseft Jean-Marie Dedecker dat hij een variant van Freya Van den Bossche is? De politici die niet alleen met de politiek getrouwd zijn. Alleen relativeren echte toppolitici - of topsporters, of topbedrijfs- leiders - hun werk veel minder.

"Ik relativeer de politiek niet. Ik relativeer mijn eigen leven. Straks is Flavio aan het puberen en wil hij liever gaan skiën met zijn lief dan met pepe. Als ik nu niet leef met mijn kleinkind, ben ik ook hem kwijt. Dat laat ik niet gebeuren."

 

(c) De Morgen