Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Persberichten

Sleutelen aan intercommunales is een must!

08/07/2016 06:14 - Persbericht

De macht van de intercommunales

De intercommunales hadden oorspronkelijk de bedoeling om de intergemeentelijke samenwerking te organiseren. De vereniging van meerdere gemeenten werd jaren geleden in het leven geroepen om taken van gemeenschappelijk belang te realiseren op het gebied van onder andere nutsvoorzieningen (elektriciteit, gas, water en televisiedistributie), huisvuilverwerking, sociale huisvesting, crematoria en streekontwikkeling.


Samenwerking tussen gemeenten is toe te juichen, maar de intercommunales zijn instituten geworden waar nog amper democratische controle over mogelijk is. De politici die de intercommunales leiden zijn niet verkozen. Ze worden aangeduid door de bestuursmeerderheden in elke gemeente en de mandaten worden netjes verdeeld onder alle politieke partijfamilies. Als gemeenteraadslid kan je amper controle uitoefenen. Intercommunales zijn pure politieke instituten geworden met talrijke lucratieve mandaten in de raden van bestuur en directiecomités als politieke cadeautjes. Wie net geen schepen werd, krijgt dikwijls van zijn partij zo’n mandaat als troostprijs.

 

Dat maakt dat er amper expertise is in intercommunales. Ik diende als Vlaams Parlementslid in 2013 een voorstel van decreet in om meer expertise in het bestuur van de intercommunales te krijgen. Niet langer gemeenteraadsleden maar de vakschepenen zouden een mandaat krijgen. In bijvoorbeeld een afvalintercommunale de schepen van afval uit elke gemeente, in een crematoriumintercommunale de schepen van begraafplaatsen. Omdat schepenen al een loon ontvangen, konden meteen ook de zitpenningen afschaft worden. Ik kreeg voor dit voorstel geen enkele steun van andere partijen. In mijn eigen gemeente heb ik dit voorstel wel in de praktijk omgezet. We verdelen de mandaten in de intercommunales op basis van expertise en schepenbevoegdheden.

 

Voor mijn parlementair onderzoek van de intercommunales kreeg ik ook steun van Guberna, het Instituut voor Bestuurders. Dat stelde ook vast dat de efficiënte en organisatie van de 93 Vlaamse intercommunales ver onder de norm blijft. ‘Zolang elke partij van elke gemeente per se haar mannetje wil in de raad van bestuur, zal daar weinig aan verbeteren’, benadrukte Lutgart Van den Berghe, die het onderzoek leidde. Veel mensen weten nog steeds niet dat Vlaanderen bij de gemeenteraadsverkiezingen niet alleen 7.464 gemeenteraadsleden kiest, maar dat daarnaast ook onrechtstreeks zo’n 4.000 politieke mandaten verdeeld worden in de intercommunales.

 

Als je weet dat er 28 intercommunales zijn voor milieu en afval, met maar liefst 1.012 politici aan het roer, begrijp je waarom afvalverwerking via intercommunales duurder is dan bij privébedrijven. Om de vijf Vlaamse crematoria te organiseren zijn er 191 politieke bestuurders nodig. Dat is niet langer ernstig bestuur, maar je reinste scheefgegroeide politieke zelfbediening. Daar wordt in de Wetstraat vaak over gepraat, maar men durft er amper iets aan te doen.

De intercommunales zijn ook het ideale instrument om de (gemeentelijke) belastingen verdoken te verhogen. Naast de energie-intercommunales en de waterbedrijven zijn de afvalintercommunales bij uitstek geschikt om via de gezinsfacturen in de Dorpsstraat de gemeentelijke inkomsten in het geniep te doen stijgen.

 

Vanaf 1 januari 2014 verhoogde de Oost-Brabantse afvalintercommunale Ecowerf de prijs voor het grof afval met 25 procent. De prijs voor snoeiafval steeg zelfs met de helft. Was ook mijn gemeente hiermee akkoord gegaan, dan hadden de inwoners die ons gemeentelijke containerpark aandoen ook deze stijging flink in de portefeuille gevoeld. Alle andere gemeenten in Oost-Brabant rekenden de prijsstijging wel door aan hun inwoners, Glabbeek als enige niet.

 

Wat mij vooral tegen de borst stuit, is het 18-jarige contract dat Glabbeek tien jaar geleden afsloot met intercommunale Ecowerf en dat dus nog loopt tot 2021. Uit een vergelijkende studie van de prijzen bij andere afvalbedrijven blijkt dat Glabbeek daar een veel betere prijs kan bekomen, maar liefst tien procent lager dan wat Glabbeek aan Ecowerf betaalt.

 

Als parlementslid diende ik ook een voorstel tot decreetwijziging in dat de duur van samenwerkingsverbanden tussen gemeenten en intercommunales beperkt tot 6 jaar. Nu kunnen gemeenten deze contracten slechts om de 18 jaar wijzigen of stopzetten. Gemeenten 18 jaar (of drie volledige legislaturen) contractueel aan een intergemeentelijke samenwerking binden, is ondemocratisch. Bovendien sluit men zo concurrentie uit. Dat is niet meer van deze tijd.

Vooral voor afvalverwerking zouden contracten maar maximaal 6 jaar mogen lopen. Een gemeente kan dan voor haar gezinnen steeds de beste marktprijzen bekomen en niet langer onderworpen zijn aan de opgelegde prijs van een je reinste politieke monopolist die 18 jaar zijn zin kan doen.

 

Heel wat steden en gemeenten gebruiken de intercommunales ook voor uitgaven buiten de begroting. Hoe? Heel eenvoudig. Je hebt als gemeente een oud voetbalveld en geen geld in kas, je wil een atletiekpiste of een tennisterrein of je kunt het strooizout niet betalen. Wat doe je dan?

 

Je belt bij voorkeur even naar Fyra. Een drinkwatermaatschappij, zou je denken, maar slechts 35 procent van haar activiteit is drinkwater, de rest zijn andere zaken. Makelaar in alles. Deze praktijken tarten toch wel elke verbeelding. Je zou denken dat Fyra op een berg poen zit en dat allemaal wel gaat betalen.

 

Maar die poen hebben ze niet, dus wat doen ze? Even Belfius bellen. Daar hebben ze een permanente kredietlijn van 400 miljoen euro. Wat Dexia vroeger politiek niet durfde, doet Belfius vandaag wel. We hebben het dus over een buitenbalansstructuur, opgezet om de gemeentelijke begrotingen in evenwicht te kunnen houden. De voorbije 8 jaar hebben een tiental gemeenten 736 miljoen euro buiten hun begrotingen kunnen houden via Fyra.

 

De auteur van deze opinie is Peter Reekmans, burgemeester van Glabbeek, national ondervoorzitter van LDD en gewezen fractievoorzitter in het Vlaams Parlement