Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Opinies

Schaf de maximumfactuur in het onderwijs af

01/09/2009 10:35 - Opinie - Onderwijs - Vlaams

De nieuwe Vlaamse regering belooft in haar regeringsverklaring de maximumfactuur te evalueren. Vlaams parlementslid Boudewijn Bouckaert stelt in De Morgen voor ze ineens af te schaffen. Hij ergert zich vooral aan het 'belachelijk lage bedrag' voor kleuterscholen.

"Hoe goedbedoeld ook, de maximumfactuur heeft een verschralend effect op het aanbod van culturele en sportieve activiteiten

De schoolreizen en de daguitstapjes met de klas: het waren dikwijls onvergetelijke momenten. Los van de dagelijkse sleur van het klasgebeuren, samen met de juffrouw of de meester die we eens in een andere rol konden beleven.

Ik herinner me nog goed de lange busrit naar het bedevaartsoord Beauraing, waar ik met mijn karige spaarcentjes een Mariabeeldje kocht voor mijn moeder, eentje dat kon sneeuwen als je het omdraaide. Beauraing is nu wellicht wat teruggezakt als topbestemming voor schoolreizen. In de plaats daarvan kwamen andere leuke dingen zoals het mimetheater, musicals, Technopolis.

In 'bestuurs-Vlaams' worden al die activiteiten rond de school, die niet strikt noodzakelijk zijn voor de ontwikkelingsdoelen of eindtermen, 'verlevendiging' genoemd. In het verleden nam een aantal scholen die 'verlevendiging' wat al te levendig op. Zij organiseerden prijzige skireizen en schoolreizen naar verre bestemmingen.

De school werd ook een reisagentschap die met haar dure initiatieven minder gegoede en kinderrijke gezinnen voor een moeilijk dilemma plaatste: de kinderen laten meegaan en zich financieel pijn doen, of de kinderen thuislaten en daardoor afsnijden van een leuk klasgebeuren.

Regulerende voorhamer

Zoals maar al te dikwijls gebeurt, en zeker in een 'nannystaat' zoals Vlaanderen, werden de excessen aangegrepen om zwaar met de regulerende voorhamer toe te slaan. Vanaf 1 september 2008 werd de maximumfactuur ingevoerd, 20 euro voor het kleuteronderwijs en 60 euro voor het lager onderwijs.

Dat zijn de maxima die de school aan de ouders mag aanrekenen voor nevenschoolse activiteiten over een geheel schooljaar. De rest moet maar bekostigd worden, hetzij door de eigen middelen van de school, hetzij door de organisatie van Vlaamse en andere pensenkermissen.

Uit verschillende bevragingen blijkt dat die maximumfactuur dodend is voor de verlevendiging.

Een enquête van De Morgen van eind augustus vorig jaar bij 248 scholen leerde ons dat de helft van de scholen van plan was activiteiten als zwemlessen en theaterbezoeken te schrappen, omwille van de maximumfactuur. Uit een bevraging van diezelfde krant eind juni van dit jaar bleek eenzelfde trend.

Vooral het belachelijke lage bedrag van 20 euro voor de kleuters wekt ergernis. Sommige kosten, zoals vervoerkosten, zijn even hoog voor kleuters als voor leerlingen uit de basisschool. Voor plattelandscholen, die vele bestemmingen met hun leerlingen niet te voet kunnen bereiken, slaat de hakbijl van de maximumfactuur dan ook onevenredig hard toe.

Een concreet voorbeeld: voor het bijwonen van theatervoorstellingen moet de basisschool van Oevel een bus inleggen. Kostprijs 7,5 euro per leerling, waardoor al een derde van de maximumfactuur is opgebruikt.

Op klachten over de maximumfactuur reageerde de vorige onderwijsminister Frank Vandenbroucke altijd met het argument dat scholen extra middelen hadden gekregen en dat ze de 'verlevendiging' daarmee maar moesten bekostigen.

Uit de bevragingen blijkt dat de scholen de extra middelen, die overigens op zeer ongelijke wijze werden toegekend, meestal voor dringendere noden, zoals kapotte leidingen of de poetsvrouw, moesten gebruiken.

Niks voor niemand

Hoe goedbedoeld ook, de maximumfactuur heeft een verschralend effect op het aanbod van culturele en sportieve activiteiten, die niet alleen de achtergrond van de leerlingen verrijken maar ook het wij-gevoel van de leerlingen en leerkrachten versterken.

Open Vld-parlementslid Laurence Libert had gelijk toen ze in het Vlaams Parlement over de maximumfactuur stelde dat "gratis voor iedereen dreigt te verworden tot niks voor niemand". Wel is het zo dat haar partij de maximumfactuur mee had goedgekeurd.

Betuttelend

De betuttelende maximumfactuur weerspiegelt een grondig wantrouwen tegenover de actoren op het onderwijsveld: de schooldirecties, de leerkrachten, de ouders. Men veronderstelt dat het teruggeven van de verantwoordelijkheid aan die actoren zal leiden tot excessen op veralgemeende schaal.

Dat wantrouwen is misplaatst. De overgrote meerderheid van ouders, leerkrachten en schooldirecties is zich ervan bewust dat met de kosten van nevenschoolse activiteiten niet overdreven mag worden.

Klachten over excessen moeten altijd ingediend kunnen worden, bijvoorbeeld bij de Commissie voor Zorgvuldig Bestuur van het ministerie. Die commissie kan een jurisprudentie ontwikkelen die rekening houdt met allerlei omstandigheden, zoals de draagkracht van de ouders, de ligging van de school, de mogelijkheid om via benefietinitiatieven extra financiering te verzorgen...

De nieuwe Vlaamse regering heeft in haar regeringsverklaring beloofd de maximumfactuur te evalueren. Hopelijk heeft ze de moed om het betuttelende karakter van de maatregel in te zien en de verantwoordelijkheid terug te geven waar ze hoort, op het veld bij de actoren van ons levendig en kwalitatief hoogstaand Vlaams onderwijs.

© Boudewijn Bouckaert