Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Opinies

Sarko is (nog) niet KO (De Morgen, 3 april 2012)

03/04/2012 08:25 - Opinie

De moordpartij in Toulouse, hoe tragisch ook, maakte Sarkozy's kandidatuur weer competitief.

Harold McMillan, Brits premier van 1957 tot 1963, leek ooit op een verzekerde verkiezingsoverwinning af te stevenen. Hij kreeg van een journalist de vraag toegeworpen: "wat kan uw regering nog overkomen?" McMillan antwoordde: "events, my dear boy, events". De Franse president Nicholas Sarkozy beleeft de omgekeerde ervaring. Wat brengt hem terug in de race? Un événement. De moorden in Toulouse gaven Sarkozy, intussen door de Franse linkse media afgeschreven als sukkelaar, weer presidentiële allure. De Franse presidentsverkiezingen worden een nek-aan-nek race. Het grootste verschil tussen Sarkozy en zijn socialistische uitdager Francois Hollande is dat Sarko een killing instinct heeft: doelgericht, genadeloos, dodelijk. Vorig jaar publiceerden Gérard Davet en Fabrice Lhomme het boek Sarko m'a tuer (sic). Het boek is weliswaar rommelig geschreven maar het beeld van de 'methode Sarkozy' is helder. Lastposten en mogelijke rivalen worden geneutraliseerd door het effectieve netwerk van Sarko. Wie hem voor de voeten loopt, moet het ontgelden en wie overigens voor hem werkt krijgt ook geregeld de wind van voren. Hij is opvliegerig en lijkt op het eerste gezicht een ongebalanceerde figuur. Maar de kleine parvenu heeft zich in de top van de Franse politieke elite gewerkt met een effectieve electorale strategie. De moordpartij in Toulouse, hoe tragisch ook, maakte zijn kandidatuur weer competitief. Hollande is een zwakkere figuur, is nooit minister geweest en heeft eigenlijk nooit een politieke topwedstrijd gespeeld. Hij heeft de attitude van een schoolhoofd, is belerend en maakt de indruk van een mini-Mitterrand. Nochtans, het politieke getij beweegt in zijn richting. Sarkozy had na zijn verkiezing in 2007 een momentum voor structurele hervormingen in Frankrijk. Hij heeft dat laten lopen en gedroeg zich daarentegen als een celebrity die te veel omging met de verkeerde rijken en die in de politiek net zo onevenwichtig leek als in zijn privéleven. Toen kwam de crisis en raakte hij in het defensief. Daar is hij niet meer uitgekomen. Het resultaat is dat links Frankrijk gemotiveerd is tegen hem te stemmen en rechts Frankrijk te weinig gemotiveerd voor hem te stemmen. Links kan mobiliseren tegen Sarkozy, maar Sarkozy kan rechts amper mobiliseren voor zijn herverkiezing. Een behoorlijk deel van rechts Frankrijk vindt, begrijpelijkerwijs, dat Sarkozy geen herverkiezing verdient. Sarko leek verloren, maar Toulouse zette hem enkel weer op het spoor, meer niet. De herleving van zijn kandidatuur komt echter van de andere zijde: Jean-Luc Mélenchon, het kopstuk van het Front de Gauche. De Parti Socialiste heeft zich onder Hollande ontwikkeld tot een soort sociaaldemocratische partij, terwijl Mélenchon de revolutionaire geest van oud links nieuw leven heeft ingeblazen. Formeel is Mélenchon lid van het Europees Parlement maar ik heb hem eerlijk gezegd in Brussel nog nooit gezien. Het budget voor zijn personeel wordt volledig besteed in Frankrijk. In zijn boekje Qu'ils s'en aillent tous haalt hij uit naar het kapitalisme, grote ondernemingen, rijken, Amerika, vrijhandel: non au grand marché transatlantique! Hij is een volkstribuun, gewiekst en niet gespeend van humor. Hij bestormde onlangs met zijn gevolg de Bastille, om de Franse Revolutie nog eens over te doen. Hij bewondert links-populistische leiders als Hugo Chavez en Evo Morales. Mélenchon raakt een snaar. Dat maakt hem tot de objectieve bondgenoot van Sarkozy. Mélenchon stijgt in de peilingen en trekt de technocratische Hollande naar links waardoor er grotere ruimte ontstaat rondom het politieke centrum. Zwevende kiezers die eigenlijk genoeg hebben van Sarkozy, worden toch een beetje nerveus van een Hollande, opgejaagd door een linkse volkstribuun. In een tweede ronde zal Hollande beloften moeten doen aan Mélenchon in ruil voor diens steun. Sarko is er natuurlijk nog niet. Het sociaaleconomische discours dat doorslaggevend is, wordt gestuurd door de socialisten. Bovendien is het de vraag welk deel van nationalistisch rechts bereid is Sarkozy te steunen in de tweede ronde. Op sociaaleconomische thema's denken veel kiezers van het Front National eerder zoals socialisten. Sarkozy probeert hen daarom te binden met een harde anti-immigratie retoriek. Sarko weet: hoe groter de révolution citoyenne van Mélenchon, hoe groter zijn kans op herverkiezing.

Derk-Jan Eppink is vicevoorzitter van de fractie van Europese Conservatieven en Hervormers in het Europees Parlement. Zijn column verschijnt tweewekelijks op dinsdag in De Morgen.

© 2012 De Persgroep Publishing