Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Interviews

“N-VA strategie is een doodlopend straatje”

29/09/2009 19:22 - Interview - Vlaams

Boudewijn Bouckaert zat op de praatstoel bij t'Pallieterke.

"Zolang de Open VLD niet naar rechts opschuift, ziet het er goed uit voor ons. En met Guy Verhofstadt aan het roer zal dat niet snel veranderen. De N-VA is een andere grote concurrent. Vraag is of de strategie van Bart De Wever vruchten zal afwerpen."

De regionale verkiezingen van 2009 waren geen onverdeeld succes voor Lijst Dedecker (LDD). De partij verbeterde haar score van 2007 maar bleef met 7,6 procent onder de hoge winstcijfers die in tal van opiniepeilingen voorspeld waren.

Toch blijft Boudewijn Bouckaert, verkozen als Vlaams Parlementslid voor LDD optimistisch: "zolang de Open VLD niet naar rechts opschuift, ziet het er goed uit voor ons. En met Guy Verhofstadt aan het roer zal dat niet snel veranderen. De N-VA is een andere grote concurrent. Vraag is of de strategie van Bart De Wever vruchten zal afwerpen."

Boudewijn Bouckaert is een gerenommeerd Gents hoogleraar die scherpe analyses kan maken en dat is ook te merken tijdens het gesprek dat we met hem hebben. De doctor in de rechten en kersvers Vlaams Parlementslid is van vele markten thuis en heeft over tal van thema's een eigen mening: zin en onzin van een Forza Flandria, de staatshervorming, de Maddens-doctrine, de macht van de zuilen, de betuttelende Vlaamse overheid, de toekomst van LDD,... Tijdens het interview met het Pallieterke passeren ze allemaal de revue.

Lijst Dedecker (LDD) is één van de politieke formaties die gemeenzaam tot de V-partijen wordt gerekend of deel uitmaakt van wat een potentiële Forza Flandra-coalitie kan worden genoemd: de verzameling van politieke partijen die streven naar Vlaamse onafhankelijkheid of toch op zijn minst een zeer verregaande vorm van confederalisme beogen.

Samen maken ze steevast tussen 35 en 40 procent van de Vlaamse stemmen uit en het is dus niet verwonderlijk dat het debat over zin en onzin van een Forza Flandria met de regelmaat van een klok wordt gevoerd. Boudewijn Bouckaert staat positief ten opzichte van het project, al moet het voor hem duidelijk zijn wat daarmee precies bedoeld wordt.

"Er bestaat een sterke en zwakke definitie van Forza Flandria," zo stelt hij, "De sterke gaat ervan uit dat er in Vlaanderen één grote flamingantische partij wordt gevormd, de zwakke dat er samenwerking nodig is tussen de V-partijen. Ik ben een aanhanger van de zwakke definitie van Forza Flandria. N-VA, LDD en Vlaams Belang moeten, waar en wanneer het mogelijk is, samenwerken om vooruitgang te boeken op het vlak van meer Vlaamse zelfstandigheid.

Vlaanderen moet het belangrijkste politieke forum worden. Ofwel verdwijnt België in die constellatie, ofwel heeft het nog een louter afgeleide functie. De discussie over confederalisme en separatisme is in de huidige stand van zaken  niet van praktisch politiek belang aangezien we nog mijlen ver staan zowel van het confederalisme als van het separatisme.

De optie voor een behoud van een licht confederaal verband is verbonden met de vraag wat er met Brussel gebeurt als België verdwijnt. Wat als er bij een Vlaamse onafhankelijkheid een politiek gestructureerd verbond Wallonië-Brussel ontstaat? Zullen we geen te zware prijs moeten betalen inzake internationaal prestige en op territoriaal vlak?Om het zwaartepunt verder naar Vlaanderen te doen verschuiven is het primordiaal dat er zware bevoegdheidsoverdrachten komen naar de deelstaten.

Welke bevoegdheden zijn daarbij cruciaal?

De splitsing van de sociale zekerheid is dringend nodig. Dat zou een enorme stap betekenen in de Vlaamse staatsvorming. De 20ste eeuw, of toch de tweede helft ervan, is in West-Europa de periode van de opbouw van de sociale zekerheid en sociale welvaartsstaat. Als die niet in Vlaamse handen is, dan heb je geen res publica. En een gesplitste sociale zekerheid is realiseerbaar, zonder tot een overeenstemming te moeten komen over de toekomst van Brussel. De Forza Flandria-partijen kunnen de druk opvoeren om die sociale zekerheid te splitsen.

In welke mate is dit realistisch met de N-VA als regeringpartij, het Belang als slachtoffer van het cordon en LDD in de oppositie?

Het cordon is inderdaad een probleem. LDD van haar kant is bereid om over een staatshervorming samen te werken en wil daarin zeer ver gaan. De sleutel ligt echter bij de N-VA. Deze partij heeft gekozen voor het entrisme en wil het systeem van binnenuit hervormen. In zekere zin heeft de aanpak van de N-VA een tijdlang zijn vruchten afgeworpen.

Na de verkiezingen van 2007 heeft de N-VA er voor gezorgd dat de CD&V in kartel het been stijf heeft gehouden. Door toch in een federale regering te stappen zonder staatshervorming heeft het kartel echter zijn belangrijkste troef weggegeven. De splitsing van het kartel was het verdere logische gevolg.. Maar door het entrisme in de Vlaamse regering kan de N-VA eigenlijk niet meer meewerken aan een Forza Flandria.

De partij hanteert wel de Maddens-doctrine: wachten tot de Franstaligen geld nodig hebben om dan een verregaande staatshervorming af te dwingen.

Zal er ooit een moment komen dat de Franstaligen om geld zullen bedelen? Dat lijkt niet het geval te zijn. De Franstalige regeringen maken tekorten en schulden. Daarmee kopen ze tijd. De N-VA, en in veel voorzichtiger mate de Vlaamse regering, zijn van plan om grondwettelijke instrumenten te gebruiken om zo te federale regering met belangenconflicten te bombarderen.

Zo zou men een belangenconflict inroepen indien de federale regering de belastingen verhoogt. Als de Franstaligen van kwade wil zijn, dan wij ook, is de redenering hierachter.

We zullen zien. Voormalig Vlaams minister van Frank Vandenbroucke is de enige die van die belangenconflicten gebruik heeft gemaakt omdat hij de lastenverlaging voor oudere Vlaamse werknemers in gevaar zag komen. Ik moet nog zien of de huidige Vlaamse regering hetzelfde zal doen. Volgens mij is dat puur theorie. De CD&V is een regeringspartner op beide niveau's. Zal die partij aanvaarden dat er belangenconflicten worden ingeroepen tegen de federale regering?

En als het toch gebeurt: wat zijn de kansen dat het inroepen van die conflicten tot resultaat zullen leiden?

Een federale begroting opstellen is een federale bevoegdheid. Hier vanuit Vlaanderen daarover een belangenconflict inroepen lijkt me wat geforceerd. De Vlaamse regering kan wel een succes boeken in het terugfluiten van de federale bevoegdheidsoverschrijdingen zoals het preventief kankeronderzoek en het grootstedenbeleid. Maar dat is een zuiver defensieve aangelegenheid.

Misschien is de Maddens-doctrine een test om aan te tonen dat er met de Franstaligen geen land te bezeilen valt. Maar wat moet je dan doen? Bart De Wever heeft gekozen voor de onderhandelde oplossing. Hij heeft in het Vlaams Parlement verklaard dat hij enkel voor een onderhandelde oplossing gaat. Maar dat betekent dat je je neerlegt bij het vetofederalisme van de Franstaligen.

Volgens mij gebeurt er niets voor de federale verkiezingen van 2011. Daarna wordt Leterme opnieuw formateur en die zal het débâcle van 2007 proberen te vermijden. Het alternatief aan de kant van de Open VLD blijft Verhofstadt want die zie ik nog niet terugtreden als voorzitter.

In heel deze discussie is de strategie van de N-VA een doodlopende straat. Ja, men gaat buiten de lijntjes kleuren zoals met de schooltoelage wat de facto een verhoging is van het kindergeld. Twee opmerkingen hierbij. Eén: is dit sociaal-economisch verantwoord want het zorgt voor meer uitgaven in een periode dat er bespaard moet worden? Twee: wat als het Grondwettelijk Hof dit afketst? De N-VA staat dan in zijn blootje.

Wat is een alternatief voor het veto-federalisme van de Franstaligen?

In privé-gesprekken geven Franstalige politici toe dat er nood is aan meer bevoegdheden voor de deelstaten. De MR is op dat vlak het meest inschikkelijk. Maar openlijk durft niemand dit te zeggen. Een krachtdadige federale regering is niet meer mogelijk en de economische situatie op dat vlak doet niets anders dan verslechteren. Dit kan een hefboom zijn om toch snel een aantal zaken te splitsen. Misschien komt er een zachte of fluwelen splitsing die het veto-federalisme overstijgt.

Even naar uw eigen partij LDD. De resultaten van de verkiezingen lagen beneden alle verwachtingen.

Als er verkiezingen waren  geweest ten tijde van de gunstige peilingen, dan hadden we inderdaad beter gescoord. Feit is dat LDD electoraal sterk afhankelijk is van een stelsel van communicerende vaten. We hebben een centrum-rechts liberaal publiek maar onze kiezers zijn gemakkelijk te verleiden door de N-VA, het Belang en zelfs de Vlaamse vleugel van de CD&V. LDD zal moeten bewijzen dat het een legitieme plaats heeft in het politieke landschap.

Jean-Marie Dedecker is natuurlijk een sterke politicus die veel dingen tegelijk kan doen. Hij is een politicus maar ook een klokkenluider. Nu, deze LDD-opiniestroming is toch een Europees unicum.

Weinigen hebben het Jean-Marie voor gedaan om uit eigen beweging en  uit het niets een politieke formatie op poten te zetten. Ja, je had de Groenen in de jaren '80 maar dat was een internationale stroming. Vergelijk ons eerder met de Frontpartij of de VU: een fenomeen dat zich weet te structureren tot een politieke familie. 

In welke mate hangt de leefbaarheid van LDD af van de persoon van Dedecker.

Hij is uiterst belangrijk maar vergeet ook niet dat onze partij een belangrijk gevolg is van wat er bij de VLD is gebeurd. In de jaren '80 beschouwde men de PVV als een echt rechtse partij. De zwenking die Verhofstadt naar links heeft gemaakt is niet iets dat je ongestraft doet. Wij zijn het Vlaams geweten dat tegen de overheidsinterventie is. 

Is Vlaanderen economisch wel zo rechts?

Het is een vergissing te denken dat een onafhankelijk Vlaanderen economisch rechts zal zijn. Dat is de vrees ter linkerzijde. Onterecht, denk ik. Ook Vlaanderen zal nog lang  een sociaal-democratie zijn maar één die stukken beter functioneert dan de Belgische sociaal-democratie.

De SP.a is sociaal-democratisch, en ook de CD&V is dat al noemt de partij zich niet zo. Laatstgenoemde heeft wel meer wel oog voor de ondernemerswereld maar zien die toch vooral als een koe die gemolken moet worden. Ze moet net genoeg gemolken worden dat ze niet doodgaat.

Wij daarentegen zijn de radicaal-liberalen. Wij verzetten ons tegen het corporatisme van het Belgisch politiek systeem met zijn gevestigde organisaties.

U hebt veel kritiek op wat u de 'Vlaamse nannystaat' noemt: de overheid als betuttelende schoonmoeder.

Er is een enorme betutteling. Vlaanderen moet zich als staat bewijzen door de halve bevoegdheden die het heeft zeer interventionistisch in te vullen. Mocht Vlaanderen over een normaal bevoegdhedenpakket  beschikken, incluis de sociale zekerheid, dan zou het wellicht  minder betuttelend zijn.

Bovendien zit je hier met een enorme zogenaamde sociocratie waarbij het middenveld en dan vooral ACW-gelieerde organisaties veel macht hebben. Het is natuurlijk geen simpel verhaal.

Ik ben een conservatieve liberaal die zich bewust is van de negatieve effecten van maatschappelijke atomisering.. De maatschappelijke sector met verenigingen, onderwijsinstellingen en de zorgsector, vooral van christelijke aard, bestaat nog bij ons en is op veel vlakken een goede zaak.

Vergelijk dat met Nederland en Frankrijk waar de situatie anders is. Dat verklaart waarom er in Frankrijk een aantal jaar geleden zoveel doden zijn gevallen bij een hittegolf. Er bestaat daar geen maatschappelijk weefsel meer. De staat heeft de plaats ingenomen.

Maar de sociale middenveldorganisaties mogen de staat niet koloniseren zoals dat bij ons het geval is. Dit heeft ook als gevolg dat het middenveld een verstarde oligopolische structuur krijgt. Het komt erop aan een goede complementaire verhouding te vinden tussen de overheid en een opengetrokken middenveld.

Laatste vraag: hoe kijkt u aan tegen de toenemende islamisering van onze steden?

Er is nood aan een assertieve integratie van de moslimminderheid. Wat Vlaanderen betreft ben ik hier een optimist. 5 tot 10 procent moslims als deel van de bevolking is integreerbaar. Maar dan moeten we met één stem spreken: geen mishandeling van vrouwen en geen sociale druk om meisjes ertoe aan te zetten een hoofddoek te dragen.

De Brusselse situatie is veel verontrustender. Hoe kan je op bepaalde plaatsen een minderheid van meer dan 40 procent integreren? Brussel is meer en meer een duale stad aan het worden.

Picard/PmM

 

Een Vlaams-nationale pedigree

Boudewijn Bouckaert is een intellectuele duizendpoot: jurist, hoogleraar in Gent, jarenlang actief bij de VLD en na de defenestratie van Jean-Marie Dedecker bij die partij een LDD'er geworden,  een tijdlang ook voorzitter van het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen,... De man heeft zijn plaats in het Vlaamse maatschappelijke debat. Zelf noemt hij zich een "conservatieve liberaal."

Wat weinigen weten is dat Bouckaert een pedigree heeft in de Vlaamse Beweging. Zijn vader was voor de oorlog Vlaams-nationalist en maakte carrière als ingenieur ("hij behoorde tot een generatie technocraten die Vlaanderen vooruit wilde helpen. Met filosofen en juristen liep hij niet hoog op"). Bouckaert groeide dan ook op in een zeer Vlaamsgezind milieu maar werd als '68'er ook een tijdlang socialist. "Ik was echter nooit aangetrokken tot de totalitaire variant van het socialisme. Toen ik in Bulgarije zag dat het socialisme er tot grote ongelijkheid leidde heb ik mij toch vragen gesteld. Op een autosnelweg waren twee rijstroken vrijgehouden voor de gewone burgers en één, het beste, voor de partijfunctionarissen. En dat in een socialistisch paradijs. Sindsdien evolueerde ik naar het liberalisme vooral onder invloed van de geschriften van Friedrich Hayek en Milton Friedman. Ik ben het altijd gebleven."