Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Verschenen

Handvol multinationals slokt innovatiesubsidies op (De Standaard, pag. 22, 05/03/2013)

05/03/2013 16:07 - Verschenen

Tussen 2002 en 2011 streken tien multinationals de royaalste innovatiesubsidies in Vlaanderen op. Ondertussen schrapten ze samen een kwart van hun jobs hier. 'De cijfers vragen om een bijsturing van het beleid.'

Brussel Dat bijna alle grote ontvangers van Vlaamse innovatiesteun hun werkgelegenheid systematisch afbouwen, betekent volgens Vlaams minister van Innovatie Ingrid Lieten (SP.A) niet dat die steun overbodig is. Werkgelegenheid is maar één aspect van innovatie, zegt ze. 'Innovatie is hoe dan ook belangrijk voor een kenniseconomie als de onze. Hoe gaan we anders alternatieve energiebronnen vinden? En hoe gaan we de zorg innoveren, zodat we de vergrijzing het hoofd kunnen bieden?'

Op vraag van Vlaams oppositielid Lode Vereeck (LDD) becijferde minister Lieten de verdeling van de subsidies uitgereikt door het Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT). Het IWT is een van de grote subsidiërende agentschappen in Vlaanderen. Uit de cijfers van Lieten blijkt dat de tien grootste ontvangers van innovatiesteun in 2011 63,4 miljoen euro steun kregen, goed voor 59 procent van de totale bedrijfssteun dat jaar voor onderzoek en ontwikkeling.

'Niet toevallig', zegt Veerle Lories, administrateur generaal van het IWT. 'Dit zijn bedrijven die grote onderzoeksbudgetten vrijmaken. Door het systeem van co-financiering zijn de bedragen die wij bijpassen ook groot.'

Tewerkstelling

Opvallend, de tewerkstelling bij deze innovatiekampioenen is ondertussen met ruim een kwart gekrompen, van 25.667 jobs in 2003 tot 19.027 jobs in 2011. Bij Philips en Alcatel-Lucent daalde de werkgelegenheid zelfs met meer dan de helft. Het zijn schoolvoorbeelden van multinationals die hun productieafdelingen in Vlaanderen en België al jaren afbouwen. Ook Umicore schrapte ruim 35 procent van de jobs sinds 2003, Agfa 29 procent, Bekaert bijna 23 procent. Gelukkig houdt biotechbedrijf Galapagos de eer van de top tien hoog. Het personeelsbestand groeide er aan van 57 tot 108 mensen.

Het is geen toevallige vaststelling. Uit een eigen analyse door het IWT van 384 afgeronde onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten sinds 2007 blijkt dat 77 procent van de toegekende steun ontvangen werd door grote bedrijven én dat globaal genomen de werkgelegenheid en de toegevoegde waarde bij de onderzochte bedrijven is afgenomen. 'Alhoewel de projecten op zich in het algemeen tot positieve resultaten leiden, leidt de projectsteun globaal niet tot de creatie van nieuwe werkgelegenheid op het niveau van de aanvragende bedrijven,' besluit de studie.

Aantrekkelijk

'Maar het plaatje is natuurlijk complexer dan dat', aldus Lories. 'De innovaties kunnen de economie stimuleren en elders voor tewerkstelling zorgen. En je kan je afvragen of de multinationals uit de lijst zonder steun hun activiteiten in Vlaanderen niet verder zouden hebben teruggeschroefd. De subsidies maken onze regio aantrekkelijk.'

Lieten wijst erop dat er ook indirecte werkgelegenheidseffecten zijn. Innovatie leidt vaak tot een nieuw 'ecosysteem' van activiteiten, waar ook toeleveranciers hun voordeel mee doen. 'De effecten gaan verder dan wat zichtbaar is binnen de muren van het innoverende bedrijf', zegt Lieten.

Voor Vereeck vragen de cijfers toch om een bijsturing van het beleid. 'De discussie gaat vaak over meer of minder middelen voor innovatie, maar we moeten ook de vraag durven stellen of het huidige budget wel goed wordt aangewend en of we voldoende economisch en maatschappelijk rendement halen. Deze cijfers suggereren minstens dat dit niet het geval is.'

'Gezien het grote jobverlies bij de grote steunverkrijgers van de afgelopen jaren moet het IWT zich nog meer richten op kmo's', betoogt Vereeck. 'Daar zit het grootste potentieel voor jobcreatie.' Volgens Lories is het IWT sinds vorig jaar actief bezig met het laagdrempeliger maken van de aanvraagprocedure voor kmo's.

'Maar het effect daarvan kan je in deze cijfers nog niet zien', zo merkt ze op. Lieten belooft dat de kmo's voortaan pro-actiever benaderd zullen worden.

© 2013 Corelio