De schuldencrisis kwam deze week in een nieuwe fase terecht. Wie dacht dat noodleningen aan probleemlanden een oplossing voor de crisis konden zijn, kwam bedrogen uit. Er wordt in toenemende mate gespeculeerd over een schuldherschikking voor Griekenland, in welke vorm dan ook. Dat roept fundamentele vragen op.
Is een Griekse schuldherschikking onvermijdelijk?
Derk-Jan Eppink (LDD): 'Vast en zeker. Alle besparingsmaatregelen van de Griekse regering ten spijt blijven het begrotingstekort en de schuld er oplopen, waardoor het land tegen hele hoge rentes kapitaal moet lenen op de internationale markten en, nog erger, waardoor de dynamiek van de Griekse economie helemaal komt stil te vallen. Eigenlijk had de schuldherschikking al veel eerder moeten plaatsvinden, zoals trouwens het IMF ook al heeft aangegeven. Maar dat was vanuit Europees politiek oogpunt niet haalbaar. Ik verwacht nog voor de zomer een schuldherschikking, zo niet wordt de situatie alleen maar erger. Natuurlijk moet die ingreep goed gemanaged worden. Dat kan best meevallen. Ongetwijfeld zijn de experts er achter de schermen al mee bezig. Allicht wordt een deel van de uitstaande leningen op een langere terugbetalingstermijn doorgeschoven. Er zal zeker een impact zijn op de grote kapitaalverstrekkers op de markten, op de banken en verzekeringsmaatschappijen maar ook op de pensioenfondsen. Maar die houden daar al rekening mee, door hun Griekse risico's al af te waarderen. De klap zal niet de omvang van Lehman Brothers hebben, en helemaal niet onverwacht zijn.'
Is de grens van de Europese solidariteit bereikt?
Derk-Jan Eppink: 'Bijna. En niet alleen in Finland, waar de anti-Europese partij Ware Finnen bij de parlementsverkiezingen veel stemmen heeft bijgewonnen. Ook de Duitse bondskanselier Merkel krijgt steeds meer tegenwind. Het breekpunt waarop de publieke opinie in Duitsland zich frontaal tegen de noodlijdende Zuid-Europese landen gaat keren, is niet meer veraf. "Waarom zouden wij, de hardwerkende Duitsers, nog geld geven aan die luie Grieken?" Toegegeven, dat beeld is een cliché, maar het leeft wel heel sterk.'
'Eigenlijk gaat het om een kloof tussen noord en zuid in Europa. Tussen landen met een competitieve economie, zoals de Scandinaven en Duitsland met zijn Benelux-buurlanden, en landen als Griekenland, Portugal en Spanje, waar er weinig vooruitzicht is op economische groei. Ierland is een ander verhaal. Met zware financiële problemen als gevolg van de bankencrisis, maar met een stevige economische basis. Vergeet niet dat de Amerikaanse investeringen in Ierland groter zijn dan in China of Rusland. Het zal een grote politieke uitdaging zijn om de transfers van noord naar zuid in Europa te blijven verantwoorden. Voor de Belgen zal dat dilemma vertrouwd in de oren klinken. Het verhaal over de scheefgetrokken solidariteit tussen Vlaanderen en Wallonië is identiek.'
Wat betekent de schuldencrisis voor de toekomst van België?
Derk-Jan Eppink: 'Eigenlijk ben ik niet zo pessimistisch over de toekomst op korte termijn. De economische en budgettaire basisgegevens zijn niet zo slecht. Op dat vlak heeft premier Leterme wel een punt. Er is één geweldig voordeel aan een langdurige regering van lopende zaken: die neemt weinig beslissingen en dus ook weinig domme beslissingen, zoals belastingverhogingen. De politieke impasse maakt dat de Belgische regering geen stommiteiten kan uithalen. We mogen de negatieve impact van het onvermogen om een nieuwe regering te maken, niet overdramatiseren. Natuurlijk kan deze situatie niet blijven duren. De kostprijs van de politieke onzekerheid kan zwaar gaan wegen als de financiële markten het gevoel krijgen dat de stilstand in ons land gelijk staat aan achteruitboeren. Het slechtste scenario zijn dan ook nieuwe verkiezingen. Die kunnen we echt wel missen, want in dat geval zullen de rentetarieven voor Belgische staatsleningen snel gaan oplopen.'
'Voor de grote, internationale kapitaalverstrekkers maakt het niet zoveel uit waar de regeringsonderhandelingen zullen landen. Zij willen alleen de zekerheid krijgen dat er een Belgische 'speler' zal zijn om in 2015 of 2020 de leningen die vandaag worden aangegaan, netjes terug te betalen. Dat de Belgische staatsfinanciën het zullen toelaten dat alle schulden aangezuiverd zullen worden, zonder in Griekse taferelen te vervallen. Pas wanneer er twijfel komt over die terugbetaling, zitten we in de problemen. Maar of die betaler nu uitsluitend de federale schatkist is, dan wel een combinatie van die schatkist met de regionale overheden, maakt die kapitaaljongens niet zoveel uit.'
De Standaard
© 2011 Corelio