Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Opinies

Eurocentrisme loopt op zijn laatste benen

12/02/2010 13:44 - Opinie - Europees

Europees parlementslid Derk-Jan Eppink is het niet eens met de roep om meer bevoegdheden en geld voor de EU. In een opiniestuk in De Tijd stelt hij vast dat 'gids' spelen in wereldkwesties niet meer lukt, en dat de EU dus meer realiteitszin aan de dag moet leggen.

"Wij staan niet meer in het centrum van de wereld, ook niet als 'morele factor'."

(...)

Elk EU-beleid zou moeten uitgaan van het besef dat Europa op zijn grenzen stuit. Europa praat - bijvoorbeeld over Barack Obama's kopzorg Afghanistan - maar doet weinig. Geen wonder dat de Amerikaanse president dit voorjaar Europa niet bezoekt. Roepen om 'meer macht en geld naar Brussel' neigt naar zelfoverschatting, zelfs zelfbedrog.

Wat is er mis met de Europese Unie? Het is een vraag waarover Guy Verhofstadt, voorzitter van de liberale fractie in het Europees Parlement een brief schreef aan Herman Van Rompuy, de permanente EU-voorzitter. De oplossing van Verhofstadt luidt: meer bevoegdheden en geld naar Europa.

Maar de EU gebruikt bestaande bevoegdheden en middelen vaak onvoldoende of verkeerd. Meer van hetzelfde leidt tot meer vergissingen, terwijl het centrum van de globale macht verschuift van Europa naar Azië. Het eurocentrisme loopt op zijn einde.

Neem de Conferentie van Kopenhagen. De EU wilde een 'gidsbeleid' voeren vanuit de veronderstelling dat China, India en de VS vanzelf zouden volgen. Maar China en India weigerden dat pertinent, terwijl de Amerikaanse president Barack Obama een klimaatbeleid op zijn Europees niet door de Senaat krijgt.

Het gidsende continent stond alleen. En wat is de reactie in het Europees Parlement? In plaats van 20 procent minder CO2-uitstoot in 2020 moeten we streven naar 30 procent. Het is een vlucht in illusies. Na economische macht, verliest de EU ook elke realiteitszin.

Griekenland

Neem Griekenland. Verhofstadt spreekt over 'meer economische integratie'. De bestaande eurozone biedt alle middelen tot die integratie. Wat heeft Griekenland gedaan? Athene heeft jarenlang begrotingscijfers vervalst en geleefd op kosten van andere eurolanden. Het voorgespiegelde begrotingstekort voor 2010 is niet 7 procent maar bijna 13 procent. De euro glijdt weg en Griekenland vraagt Europese steun 'uit solidariteit'. Het zou beter zijn geweest Griekenland uit de eurozone te zetten om het bedrog af te straffen. De EU was laks. Zij heeft de toename van begrotings- tekorten stelselmatig door de vingers gezien.

Eerst was een grens: een tekort van 3 procent. Zelfs in de vette jaren van sterke economische groei haalden veel landen - waaronder Frankrijk en Duitsland - dat niet. De criteria werden versoepeld en begrotingen sloegen in het rood tijdens de bankencrisis. Regeringsleiders, onder wie ex-premier Verhofstadt, spaarden niet tijdens de vette jaren. Griekenland nam een voorschot op de monetaire nalatigheid van de EU en nu dreigt de euro een Griekse tragedie te worden.

Neem Obama. Hij komt dit voorjaar niet naar Europa. De EU nam het verdrag van Lissabon aan en er kwam een 'vaste EU-president'. Die is er in de persoon van Herman Van Rompuy. Maar de 'roterende president' bleef gewoon bestaan, momenteel in de persoon van de Spaanse premier José Zapatero. Er zijn dus twee presidenten. Typisch Europa. Men probeert een probleem (gebrek aan één spreekbuis) op te lossen met het invoegen van een nieuwe bureaucratische laag. Die komt boven op de oude.

In plaats van die ene spreekbuis hebben we nu een permanente concurrentie tussen presidenten. Bovendien heeft Europa Obama weinig te bieden inzake Amerika's grootste kopzorg: Afghanistan. Dat is geen Amerikaanse oorlog, maar een strijd die is gelegitimeerd door de Verenigde Naties en waar de NAVO actief is. Maar Europese landen bedenken allerlei redenen om zo snel mogelijk hun troepen terug te trekken. In de ogen van Obama - tegenwoordig populairder in de EU dan in de VS - is het duidelijk: Europa produceert gepraat maar doet niets. Waarom zou hij nog komen?

Haïti

Neem Haïti. Verhofstadt zegt dat de EU onzichtbaar was. Hij wil een EU-fast zoals de B-fast, dat vooralsnog een kleine hulpoperatie is. In Haïti was een massale inzet nodig. De EU gaf grootscheepse noodhulp, maar was 'weinig zichtbaar'. Kennelijk is het planten van de Europese vlag in het ramp- gebied belangrijker dan de kwaliteit van de hulp. De Amerikanen waren wel zichtbaar. Ze kwamen met helikopters en vliegdekschepen. Logisch, de VS liggen dichtbij en het Amerikaanse leger heeft een enorme logistieke capaciteit.

De Franse minister van ontwikkelingssamenwerking, Alain Joyandet, klaagde dat het een Amerikaanse bezetting leek. Joyandet praat alsof Frankrijk een gelukkige erfenis in Haïti heeft achtergelaten. Het tegendeel is waar. De beste oplossing voor Haïti is dat het een administratief deel wordt van de VS, zoals Puerto Rico. Als ik Haïtiaan was, zou ik zeggen: 'Amerika komt hier of ik ga naar Amerika.' Als er in Sicilië een aardbeving is, kan de EU er zijn vlag planten.

Europa stuit op zijn grenzen. Wij staan niet meer in het centrum van de wereld, ook niet meer als 'morele factor'. Elk EU-beleid moet beginnen met het besef dat het eurocentrisme voorbij is. Laten we eerst onze huidige kernopdrachten eens goed doen, en bijvoorbeeld de euro verantwoord beheren. Vluchten in de slogan 'meer macht en geld naar Brussel' is een vorm van zelfoverschatting, zo niet zelfbedrog.

(c) Derk Jan Eppink