Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Opinies

Euro-obligatie is gifpil

09/12/2010 08:45 - Opinie - Europees - Derk-Jan Eppink

Guy Verhofstadt laat geen kans voorbijgaan om euro-obligaties aan te prijzen als het mirakelmiddel voor Europa's monetaire problemen. Verhofstadt ziet gouden bergen, maar de werkelijkheid is anders. Europese obligaties installeren in de EU het mechanisme dat de Belgische staat naar de afgrond dreef: consumptiefederalisme.

De euro is een gemeenschappelijke munt met uiteenlopende verhaallijnen. Voor landen die de klassieke Duitse monetaire politiek aanhangen (Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Finland) moest de munt worden verankerd in budgettaire discipline. De Duitse mark was een harde valuta, en de euro mocht geen Mickey Mouse-munt worden.

Zuid-Europese landen zagen de euro als een portaal dat toegang gaf tot goedkoop geld. Griekenland, Italië, Portugal en Spanje profiteerden van een lage kostprijs voor de obligaties die ze uitgaven. De euro werd gestut door de brede rug van Duitsland. In plaats van hun concurrentiekracht te vergroten, leefden de 'Club Med-landen' op goedkoop krediet. EU-president Herman Van Rompuy noemde dat het slaapmiddeleffect.

De bankencrisis legde die zwakheid bloot. Griekenland spande de kroon, maar andere landen hadden hetzelfde probleem: ze leefden op een schuldenberg. De prijs voor nieuw kapitaal steeg, begrotingstekorten liepen op en de euro kwam in een storm terecht. Er gaapt nu een diepe kloof tussen monetaire puristen uit Noord-Europa en rekkelijke politici in Zuid-Europa, waar zwakke concurrentiekracht het structuurprobleem is.

Europees Parlementslid Guy Verhofstadt (Open VLD) wil de euro redden met euro-obligaties, maar in werkelijkheid draait hij de gemeenschappelijke munt de nek om. Zijn codewoord is 'solidariteit', een verheven doel met niet-bedoelde bijgevolgen. Hij stelt dat een euro-obligatie een lagere kostprijs heeft dan de prijs die Griekenland, Ierland, Spanje en Portugal nu apart op de kapitaalmarkt betalen. De rente op tienjarige Duitse staatsobligaties bedraagt 2,5 procent. De Belgische overheid betaalt 4 procent wegens de politieke onzekerheid, Portugal 7 procent, Ierland 9 procent en Griekenland ligt intussen aan het infuus van een hulppakket van de EU en het IMF.

Transferunie
Stel: euro-obligaties vervangen het nationale staatspaier. Wat gebeurt er dan? De rente op een euro-obligatie wordt ongetwijfeld lager dan de rente die Portugal en Spanje nu betalen. Maar ze komt ook hoger uit dan de Duitse rente van 2,5 procent. Kortom: lidstaten met monetaire discipline die hun economie hervormden, betalen meer. Concreet komt het erop neer dat belastingbetalers uit Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Finland voor het verschil moeten opdraaien.

Verhofstadt noemt dat 'solidariteit'. Hij maakt in werkelijkheid van de Europese Unie een transferunie naar Belgisch model. Het biedt de landen die de euro als 'slaapmiddel' gebruikten een nieuwe geldstroom om verder te slapen. Die landen moeten echter hun economie moderniseren om hun concurrentiekracht te verhogen. Is een Duitser die werkt tot zijn 65ste bereid een Griek te financieren die met 53 jaar met pensioen gaat? De Nederlandse arbeidsmarkt is flexibel en de werkloosheid bedraagt 4,4 procent. De Spaanse is dat niet; de werkloosheid loopt er op tot 20,7 procent.

Otmar Issing, voormalig bestuurder van de Duitse Bundesbank, schreef dat euro-obligaties 'het verkeerde signaal geven aan landen met structurele zwakheden'. Issing: 'De euro-obligatie is een placebo voor zwakke landen in de eurozone.' Verhofstadt heeft de intellectuele eerlijkheid dat te erkennen. Maar vervolgens lanceert hij een onwerkbaar concept. Euro-obligaties moeten de schuld overnemen van landen in de eurozone tot 60 procent van hun bruto binnenlands product (bbp): de 'senior schuld'. Landen moeten hun schuld boven 60 procent van het bbp - een 'junior schuld' - zelf financieren. Daarmee zou de druk op Griekenland, Portugal en Spanje afnemen. Maar is dat zo?

Essentieel voor de kwaliteit van de euro-obligatie is de vraag wie ze uitgeeft en garandeert. Daarover is Verhofstadt niet duidelijk. Is dat de Europese Unie? Maar ze mag verdragsrechtelijk geen schulden maken en kan met een jaarlijks budget van 142 miljard euro geen euro-obligaties voor honderden miljarden euro's garanderen. De Europese Investeringsbank, met een budget van 79 miljard in 2009, kan dat evenmin. Kortom, men komt uit bij de lidstaten en de sterkste economie van Europa: Duitsland.

Kan Duitsland de schulden van de eurolanden tot 60 procent van hun bbp garanderen? Nee, dat is te veel. Duitsland heeft zelf al een schuld van 73 procent. Griekenland zit op 127 procent, Italië op 115 procent en België op 100 procent: zij moeten hun schuld permanent herfinancieren. De 60 procent van het Stabiliteits- en Groeipact is ver weg. De euro-obligatie wekt het idee op van een vangnet, waardoor de druk om structurele hervormingen door te voeren vermindert. Grote beleggers zoals pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen en beleggingsfondsen zien de lage groei in de eurozone. De kostprijs van de euro-obligatie loopt op. De euro-obligatie blijkt een fata morgana.

Verhofstadt vervalt vervolgens in een slechte gewoonte: Duitslandbashing. Guy, stop daarmee. Duitsland is in Europa wat Vlaanderen is in de Belgische staat: Zahlmeister. Zoals de Vlaamse burger genoeg heeft van de Belgische transfereconomie, zo wil de Duitse belastingbetaler geen Europese transfereconomie. Zodra 'solidariteit' eenrichtingsverkeer is, stort het draagvlak in. De dag waarop Duitsland of de Duitse kiezer de euro in twijfel trekt, is de dag dat de euro sterft. In plaats van empathie met de Duitse bondskanselier Angela Merkel trekt Verhofstadt ten strijde als een eigentijdse Savonarola.

Duitsland betaalde voor het herstel van de voormalige DDR en Oost-Europa. Het is de grootste nettobetaler in de EU. Het hielp Griekenland en betaalt het leeuwendeel van de 750 miljard euro voor het noodfonds waarmee Ierland wordt geholpen en wellicht ook Portugal. De Duitsers eisen in ruil budgettaire discipline en economische modernisering, de enige remedie voor eurolanden die zichzelf in de problemen hebben gewerkt.

PSYCHOLOGIE
Verhofstadt doet dat schamper af als de 'Club van Berlijn', alsof Duitsland heerszuchtig is. Ik vind het begrijpelijk dat de Duitsers zich afvragen waar de grens ligt. De Duitse psychologie is complex, en onderhuids zijn Duitsers emotioneler dan de buurlanden denken. Om historische redenen heeft de Duitse politieke klasse veel geduld, maar als het is afgelopen, is het ook afgelopen.

Verhofstadt bijt in de hand die Europa voedt. Een systeem van euro-obligaties vestigt een Europees consumptiefederalisme, grotendeels gefinancierd door Duitsland. Hans-Olaf Henkel, de voormalige voorzitter van de Duitse werkgevers en ooit voorstander van de euro, heeft een boek uitgegeven met de titel: 'Rettet unser Geld'. Hij vindt dat Duitsland zich uitverkoopt.

Henkel raakt een gevoelige snaar en is te zien op alle tv-zenders. Hij vindt dat Duitsland de eurozone moet inwisselen voor een monetaire unie met de Benelux, Scandinavische landen en Oostenrijk. De euro blijft dan de munt van landen die zich een euro naar Duits monetair model niet konden veroorloven. Met het uiteenvallen van de eurozone denkt Henkel het ondenkbare.

De Duitse regeringscoalitie van christendemocraten en liberalen zit zwaar in de problemen. Verhofstadt kan het vragen aan de liberale FDP, die al onder de kiesdrempel is gezakt. Een linkse oppositie van socialisten, groenen en oud-communisten wint veld, zonder overigens enig economisch concept. De Duitsers zijn het gewoon zat. Verkiezingen in de deelstaat Baden-Württemberg in maart 2011 worden een testcase voor Merkel en de euro.

In dat klimaat is de aanval van Verhofstadt op Duitsland gevaarlijk. Zijn referaat over euro-obligaties, waarbij de Duitse belastingbetaler wederom moet opdraaien voor de kosten, kan de vonk zijn die het Duitse vertrouwen in de euro doet exploderen.

De Tijd
(Franky Van Hamme)
© 2010 Mediafin

Reacties op "Euro-obligatie is gifpil"

Nog geen reacties.

Geef ook uw mening!

Naam:*
E-mail (wordt niet getoond):*
Uw reactie:*