Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Opinies

De truc van de eenmalige inkomsten (De Morgen, 11/03/2012)

12/03/2012 08:35 - Opinie

Dat onze beleidsmakers zo makkelijk 'zonder pijn te doen' miljarden vinden, toont
aan hoe vet de overheid in ons land wel niet is.

GEEF AD-HOCMAATREGELEN EEN HOUDBAARHEIDSDATUM

We leven in financieel onzekere tijden. Daar houden ondernemers en consumenten niet van en daarom stellen ze hun investeringen en andere aankopen uit. De economie heeft immers nood aan een stabiel kader om in te werken. Die behoefte is misschien nog groter in tijden van economische recessie. Meer dan ooit moet de overheid dus vooral structurele en zo weinig mogelijk ad-hocmaatregelen nemen om een zo groot mogelijke (rechts)zekerheid te creëren voor burgers en bedrijven. Maar de verschillende regeringen in dit land doen vaak net het omgekeerde. De begrotingscontroles volgen elkaar in sneltempo op en voorzien telkens opnieuw in budgettaire trucs of soms volstrekt onvoorspelbare en ingrijpende bijsturingen die nefast zijn voor het investeringsklimaat. Daardoor wordt de overheid meer en meer een onbetrouwbare partner. De financiële crisis zou onze overheden niet alleen moeten aanzetten om te besparen, maar ook om de toekomst voor te bereiden. Never waste a good crisis. Om onze economie terug competitief te maken, dringen zich structurele hervormingen op in onder meer de arbeidsmarkt, de sociale zekerheid en de fiscaliteit. Ook het overheidsbeslag (thans 54% bbp) moet dringend naar omlaag. Want dat onze beleidsmakers zo makkelijk "zonder pijn te doen" miljarden vinden, toont aan hoe vet de overheid in ons land wel niet is. Besparen gebeurt hier niet met de 'kaasschaaf', maar met de 'vetschraap'. Het i-woord en andere hervormingen blijven voorlopig taboe.

Fantoombesparing

Toch maken onze excellenties het zichzelf graag nog makkelijker. Door de truc van de eenmalige inkomsten die geperfectioneerd werd door Paars. Zo 'bespaart' de federale regering een kleine 300 miljoen euro door een terugstorting van B-Post en 200 miljoen door een versnelde inning van belastingen op levensverzekeringen. Niemand doet echter relatief beter dan de Vlaamse regering die jaarlijks om en bij 400 miljoen euro aan one shots incasseert onder meer uit de verkoop van gronden aan Aquafin en dividenden van KBC. Als de eenmalige inkomst wegvalt, is het aan de volgende regering om het gat te vullen. Après nous, le déluge. Ten slotte is er nog het verplichte rondje zwartepieten. Zo wordt een rekening van 250 miljoen euro aan usurperende bevoegdheden gewoon doorgeschoven naar een ander bestuursniveau. Een fantoombesparing dus. En dan zijn er de ad-hocmaatregelen met grote gevolgen. Begin oktober 2009 kondigde de Vlaamse regering in een persbericht aan dat de voorwaarden voor de renovatiepremies zouden worden verstrengd. Recent kwam daar de schrapping van de fiscale aftrek voor energiebesparende investeringen bovenop. Het aantal aanvragen voor hypothecaire leningen daalde sindsdien met een kwart. Verder dreigen de strengere federale aanpak van bedrijfswagens en de nieuwe Vlaamse BIV contraproductief uit te vallen. En ook de rokers moeten een peuk in de schatkist doen: 10 cent meer per pakje. Wie niet rookt en niet autorijdt, is dus een belastingsontduiker.

Fiscale vraatzucht

Ook het politieke gekrakeel over de notionele intrestaftrek is onverantwoord. Zoals de bedrijfswagen enig fiscaal soelaas bracht voor de zware lasten op arbeid, is de beruchte intrestaftrek ook een indirecte manier om de fiscale vraatzucht van de overheid in te perken. Natuurlijk is het beter om het probleem bij de wortel aan te pakken en de notionele intrestaftrek te vervangen door een lineaire verlaging van het tarief van de vennootschapsbelasting. Maar waar ik wil voor pleiten, is dat indien er dan toch ad-hocmaatregelen worden genomen, ook die maatregelen moeten voldoen aan de minimale eisen van rechtszekerheid en continuïteit. Moeilijk hoeft dit alvast niet te zijn. Het volstaat om net zoals een datum van inwerkingtreding ook de periode vast te leggen waarin de overheid zich engageert om de modaliteiten van een bepaalde maatregel niet te wijzigen. Elke ad-hocmaatregel krijgt dan een houdbaarheidsdatum. De voordelen van een vervaldatum zijn drieledig. Ten eerste weet iedere burger en elk bedrijf precies waar hij aan toe is binnen de vastgelegde periode. Dat bevordert de nodige (rechts)zekerheid. Ten tweede zal de overheid op een vaste vervaldatum moeten beslissen of de maatregel al dan niet wordt verdergezet. Aan beleidsevaluatie wordt in politieke middens al jaren lippendienst bewezen. Zo wordt de overheid verplicht om niet holderdebolder, maar met kennis van zaken haar beleid te evalueren, af te schaffen, te vervangen, te verlengen of bij te sturen. Ten derde zal de overheid voldoende financiële buffers moeten opbouwen om haar engagementen naar burgers en bedrijven toe ook vol te houden in budgettair krappere tijden. Ook dat draagt bij tot een stabiel kader. De huidige regeringen voeren vooral een stop-and-gobeleid waarbij minder inkomsten leiden tot bruuske besparingen. Politiek en wetgevend is de invoering van een houdbaarheidsdatum voor ad-hocmaatregelen perfect haalbaar. Het vergt wel een mentaliteitswijziging waarbij beleidsmakers zich niet langer laten leiden door de waan van de dag. Het is alvast één manier om van de overheid terug een betrouwbare partner te maken in de creatie van welvaart.

© 2012 De Persgroep Publishing