Share/Save/BookmarkStuur naar een vriendAfdrukken

Interviews

De geldstromen in Belgie (Lode Vereeck) (Het Belang van Limburg, 06/04/2013)

06/04/2013 09:00 - Interview

BRUSSEL - "Wie zegt dat de zesde staatshervorming niet veel meer voorstelt dan wat borrelnootjes, weet niet waar hij over praat. Het is wel een belangrijke hervorming. Trouwens, Vlaanderen geeft op zijn eentje nu al méér uit dan de federale regering en na de uitvoering van de zesde staatshervorming wordt dat nog veel meer", zegt Lode Vereeck. Die er meteen eerlijk aan toevoegt dat de zesde staatshervorming geen eindpunt is en dat er verdere stappen moeten gezet worden naar een echt confederalisme wat hij vergelijkt met een LAT-relatie, met living apart together. Onder dat "together" zit de solidariteit met o.a. ook de Franstaligen.

Uiteraard zijn we meer dan tevreden dat u begonnen is met het lezen van dit interview met Vlaams parlementslid Lode Vereeck (LDD). Maar voor u verder leest moeten we u voor een keertje vragen om daar nu even mee op te houden en eerste het organigram over de geldstromen in België te bekijken. Dat organigram kostte Lode Vereeck en zijn  medewerker vele dagen aan intensief opzoekingswerk. Maar is wel uitermate verhelderend.

Waarom al dat werk?

Lode Vereeck: "Omwille van de aanhoudende discussies over de zesde staatshervorming. Bij de CD&V hebben ze het over een Copernicaanse omwenteling waarbij het zwaartepunt van de politieke besluitvorming verschuift van de federale regering naar de regionale regeringen. Bij de N-VA zeggen ze dan weer dat die zesde staatshervorming zich beperkt tot wat borrelnootjes. Wie heeft er gelijk? Om het antwoord op die vraag te kennen, hebben we voor onszelf de geldstromen in dit land in kaart gebracht."

En wie heeft er gelijk?

"Niet zo snel. Men kan naar die geldstromen kijken met zowel een economische als een politieke bril. Wanneer ik mijn economische bril opzet, dan is er één zaak die meteen opvalt. We hebben een vette overheid. We hebben een bruto nationaal product van 360 miljard euro. Daarvan nemen alle overheden samen 191 miljard euro voor hun rekening of een overheidsbeslag van 53 procent. 191 miljard euro is de optelsom van de uitgaven door de sociale zekerheid (80 miljard), de gewesten en gemeenschappen (56 miljard min 8 miljard dotaties aan de lokale overheden is 48 miljard), de lokale overheden (25 miljard), de federale overheid via de primaire uitgaven (23 miljard), de dotatie aan de EU (3 miljard) en de rente op de staatsschuld (13 miljard)). Een overheidsbeslag van 53 procent is erg veel. Enkel in de Scandinavische landen hebben ze ook zo'n groot overheidsbeslag."

Het overheidsbeslag moet naar omlaag?

"Wat is een juiste verhouding? Volgens professor Wim Moesen van de KU Leuven moeten we bij de berekening van het optimale overheidsbeslag ook rekening houden met de socio-demografische realiteit in een land. In ons land zijn er veel één-oudergezinnen en alleenstaanden. Dat is van aard om het overheidsbeslag te vergroten want er is meer kinderopvang en ouderenzorg nodig. Volgens Wim Moesen schommelt het optimale overheidsbeslag voor Vlaanderen om en rond 43 procent."

Het moet dus omlaag. Meer armslag voor de privé.

"De grootte van het overheidsbeslag mag geen fetisj zijn. Wat telt is wat men terugkrijgt van de overheid. Een overheid moet vooral performant zijn, de dingen goed doen. Dat is niet altijd het geval. Een voorbeeld. Er wordt al sinds 2004 gesproken over één omgevingsvergunning die in de plaats zou komen van de milieuvergunning en de bouwvergunning om zo de zaken administratief te vereenvoudigen. Die is er nog altijd niet. Nog een voorbeeld. We geven circa 5 miljard euro uit om de belastingen te kunnen innen. Dat geeft aan dat ons belastingsysteem met zijn vele uitzonderingen véél te complex is."

U zegt ook: Handen af van onze sociale zekerheid.

"Ik ben voor een vrije markteconomie waarin de mensen voor hun eigen inkomen zorgen. Helaas is het leven niet zonder risico's en dan moeten we solidair zijn. We moeten solidair zijn met wie werkloos wordt omdat hij zijn job verliest. We moeten solidair zijn met wie ziek wordt of invalide is. En we moeten solidair zijn met wie te oud is geworden om nog te kunnen werken. Solidariteit en verantwoordelijkheidszin gaan hand in hand, anders wordt ons systeem van sociale zekerheid onbetaalbaar. Daarom dat mensen niet te vroeg met pensioen mogen gaan. Daarom dat werklozen naar werk moeten zoeken. Soms moet men ook zaken in vraag durf stellen. Ik denk dan aan het brugpensioen en de mogelijkheden op loopbaanonderbreking. Maar in feite is dat een andere discussie."

Laten we terugkeren naar het uitgangspunt. Is de zesde staatshervorming een belangrijke staatshervorming? Of gaat het inderdaad om maar wat borrelnootjes?

"De gewesten en gemeenschappen zijn samen nu al goed voor 56 miljard euro aan overheidsuitgaven. Door de zesde staatshervorming komt daar nog eens 16,7 miljard euro bij terwijl de federale overheid blijft steken op 23 miljard euro aan primaire uitgaven. Het is dus wel degelijk een grote staatshervorming. Toch blijft het federale niveau het belangrijkste bestuursniveau. Dat komt omdat de federale regering niet alleen verantwoordelijk is voor haar eigen primaire uitgaven, maar ook voor de sociale zekerheid. Die sociale zekerheid is op dit ogenblik goed voor 80 miljard euro aan uitgaven. Na de realisatie van de zesde staatshervorming wordt dat 65,5 miljard euro, omdat een deel van die sociale zekerheid zoals de kinderbijslagen wordt overgeheveld naar de gewesten en gemeenschappen."

De N-VA pleit voor een zevende staatshervorming na de verkiezingen van mei 2014. En u?

"Uiteraard kan men altijd meer en meer bevoegdheden overhevelen van het federale niveau naar de gewesten en gemeenschappen. Zo zou men bijvoorbeeld justitie kunnen regionaliseren. Daar was trouwens even sprake van tijdens de regeringsonderhandelingen in 2010. De N-VA vroeg dat toen en de PS had er geen problemen mee. Trouwens, wanneer men het verkeersreglement regionaliseert, is het zinvol om ook de politierechtbanken te regionaliseren. Maar dat is voor mij niet de reden waarom er eventueel een zevende staatshervorming moet komen."

Waarom dan wel?

"Het grote probleem is dat ook na de zesde staatshervorming het consumptiefederalisme blijft behouden. Het is de federale overheid die zowat alle belastingen int en die vervolgens herverdeelt via dotaties. De gewesten en gemeenschappen en de lokale besturen hoeven zich niet rechtstreeks te verantwoorden voor hun inkomsten en uitgaven. De N-VA is tegen het consumptiefederalisme. Maar hoe cynisch kan een partij wel zijn. Deze Vlaamse regering met daarin de N-VA heeft van bij haar vorming beslist dat ze zeker niet voor overschotten zal zorgen, dat ze al het geld dat ze via dotaties krijgt zal uitgeven. Dat is consumptiefederalisme ten top. Dat is op termijn onhoudbaar, ook omdat het tot nu zo is dat enkel de federale overheid verantwoordelijk is voor de rentelasten op de staatsschuld en de afbouw van de schuld."

Om dat te keren is een zevende staatshervorming nodig.

"Indien er een zevende staatshervorming komt, dan moet die zorgen voor de totale fiscale responsabilisering van alle bestuursniveaus. Iedereen verantwoordelijk voor zijn eigen inkomsten, uitgaven en schuld. In afwachting daarvan is het na de uitvoering van de zesde staatshervorming nu al mogelijk om alle bestuursniveaus voor een stuk mee verantwoordelijk te maken voor hun inkomsten en uitgaven."

Hoe kan dat?

"Dat kan door de opbrengst van de verschillende belastingen toe te wijzen aan bepaald bestuursniveau. Ik stel voor om:

- de opbrengst van de directe belastingen (53 miljard euro waarvan 11 miljard vennootschapsbelasting en 42 miljard personenbelasting) toe te wijzen aan de gewesten,

- de opbrengst van de indirecte belastingen (36 miljard euro) toe te wijzen aan de federale overheid die daarmee haar primaire uitgaven, de Belgische dotatie aan de Europese Unie en de rente op de staatsschuld betaalt),

- en de opbrengst van de niet-fiscale ontvangsten (11 miljard) toe te wijzen aan de sociale zekerheid.

Die opbrengsten stemmen ongeveer overeen met wat ze nu na realisatie van de zesde staatshervorming (zie grafiek) nodig zullen hebben. Maar dat is het dan ook. Het gevolg hiervan is dat de huidige begrotingstekorten in verhouding verdeeld worden over de verschillende overheden en er voor verantwoordelijk worden. Zo wordt iedereen in een financieel keurslijf gedwongen."

En moeten de verschillende bestuursniveaus ook zelf die belastingen gaan innen?

"Neen, ik pleit voor één aanslagbrief. Maar dan wel een aanslagbrief waarin héél duidelijk wordt aangegeven wat er van hetgene dat men betaalt gaat naar de federale overheid, Vlaanderen, de provincie en de gemeente waar men woont."

LDD is een zogenaamde V-partij die meer belang hecht aan Vlaanderen dan aan België. Maar het confederalisme van de N-VA ziet u niet zitten.

"De N-VA spreekt over confederalisme maar bedoelt in feite separatisme. Ik ben voor goed begrepen confederalisme. Confederalisme kan men immers vergelijken met een LAT-relatie (living apart together) waarbij men ook voor een stukje samen verantwoordelijk is voor de zaken die men samen doet binnen België."

Welke zaken moeten Vlamingen en Franstaligen nog samen doen binnen België?

"Dan denk ik o.a. aan alles wat met onze grenzen te maken heeft, dus aan defensie en aan asiel en immigratie. Aan onze vertegenwoordigingen in het buitenland en in internationale fora. Aan het gezamenlijk bestuur van Brussel, maar dat zien ze in Brussel niet zitten. Aan onze schuld omdat de financiële markten anders wel eens heel agressief zouden kunnen reageren. En aan de sociale zekerheid."

De transfers van Vlaanderen naar Franstalig België verlopen vooral via de sociale zekerheid.

"Ik wil solidair blijven met wie zonder werk valt, die ziek of invalide is, die te oud is geworden om nog te kunnen werken en daarom recht heeft op een pensioen. En of dit nu een Vlaming, een Brusselaar of een Waal is, maakt niet uit. Uiteraard moeten we er voor opletten dat er geen misbruik wordt gemaakt van die solidariteit. Niet door mensen individueel, niet door gemeenschappen als geheel. Daarom stel ik voor om de middelen uit de sociale zekerheid te verdelen op basis van een forfaitaire bedrag tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië en waarbij men rekening houdt met de aantallen. Daarna kunnen Vlaanderen, Brussel en Wallonië elk voor hun inwoners beslissen hoe ze die middelen uit die pot aanwenden. Zo zou Vlaanderen dan kunnen beslissen dat de kinderbijslag gekoppeld wordt aan het inkomen terwijl het in Wallonië een bedrag wordt dat gelijk is voor alle kinderen."

Dat lijkt logisch. Maar het is geen incentive voor een regio om Wallonië niet bij naam te noemen om te ijveren voor minder werkloosheid.

"Neen, dat is niet correct. Met mijn voorstel krijgen de regio's ook meer fiscale autonomie. Ze zullen er alle belang bij hebben om zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen. Want ze zullen meer krijgen van de opbrengst van de personenbelasting." 

 

Het Belang van Limburg, pag. D4-5